Leve de vesting Brielle

‘Foto’s op mijn wandelingen” – dhr Janssen

Onderstaande foto’s werden opgestuurd door de heer Janssen.
Hij maakte deze foto’s op zijn vele wandelingen over de stadswallen van Brielle.

Vandalisme en brandstichting op de wallen

In augustus werd het werken voor de werkgroep “Kanonnen en Affuiten” van het Erfgoedgilde den Briel het weer eindelijk beter en daarom werd er veel veel schilderwerk gedaan aan affuiten en kazematten.

Bij sommige bastions ging de muurverf op sommige plaatsen bladderen was en een proef met een nieuwe grondlaag op Bastion VIII bleek na bijna een jaar nog steeds goed. Daarom alle slechte plekken met deze nieuwe muurverf aangepakt. Ook sommige affuiten hadden last gehad van inwatering door indroging van het eikenhout. De scheuren zijn gedicht en de affuiten fris geschilderd.

Een deel van dit werk werd teniet gedaan door vandalen die zich hebben vergrepen aan de kleine kazematten op Bastions II en III en V.

Bij Bastion III (vlakbij café de Melkmeid) werden de deuren vol gekladderd met graffiti. Gelukkig was dit snel te verhelpen met een kwastje verf. Op Bastion V is met stenen tegen de deuren en muren gegooid. Ook hier was de schade beperkt, maar je vraagt je af waarom toch.

De kazemat achter het Kruithuis is er minder goed vanaf gekomen. De deuren zijn opengebroken, ondanks dat er een extra slot op zat en er is brand gesticht. Het heeft waarschijnlijk goed gebrand want er stond een grasmaaier in, waar benzine in zat.

Het resultaat is dat binnen- en buitenkant schoongespoten moet worden en dat er nieuwe deuren gemaakt moeten worden. Bovendien moet nieuw tuingereedschap en een grasmaaier gekocht worden.

De werkgroep probeert te voorkomen dat de kazematten open gebroken worden door een nieuw soort ijzeren afsluiting aan te brengen. Maar meer kunnen wij niet doen. Daarom hopen wij dat inwoners van Brielle alert zijn en verdachte zaken op de  wallen aan de politie melden.

Volgende maand weer positief nieuws over het kruitmagazijn in de courtine achter de van Sleenstraat.

Vesting Brielle op website Kasteel Schwetzingen

Een oud-inwoonster van Brielle, Sabine Neuteboom, woont tegenwoordig in Duitsland en is kasteelgids op Kasteel Schwetzingen.

Zij schreef onlangs het één en ander op een website [die inmiddels niet meer bestaat: red] over Brielle vanwege het huwelijk van Willem van Oranje met Charlotte de Bourbon en vanwege de verbindingen tussen keurvorsten van de Pfalz en ons land in de 80 jarige oorlog:

1. In een artikel over de ‘keurvorsten van de Pfalz’:
‘Prins Maurits, een zoon van Willem van Oranje, groeide zelfs een tijdje op aan het hof van de Duitse keurvorst, die overigens zelf huwde met de weduwe van de grote Geus Hendrik van Brederode.
1572, het jaar waarin de eerste stad in Nederland in naam van Oranje door watergeuzen werd bevrijd van de Spanjaarden, ontmoette Willem van Oranje op kasteel Heidelberg zijn grote liefde Charlotte de Bourbon, waarmee hij in 1575 in de Brielse Dom trouwde.’

2. En op de pagina ‘Grappige Weetjes’:

Wist u dat? ….

– Willem van Oranje zijn grote liefde ontmoette op Schloss Heidelberg en bij de protestantse Wittelsbacher ook steun vond in de strijd tegen de Spanjaarden?

– Tot slot twee plaatjes waarop u de typisch Nederlandse verdedigingswerken ziet. Op het ene plaatje het vestingstadje Brielle. De andere is een prent(je) van het oude Mannheim. In Brielle kun je deze vestingwerken nog steeds bewonderen. In Mannheim niet meer. Eén van de architecten van de Brielse wallen, Menno Coehoorn, zou eind 17e eeuw ook de verdedigingswerken rondom het door oorlog verwoeste Mannheim vernieuwen.

Dank je wel Sabine voor de mooie promotie!

Gevelsteen ‘Huize Deur’

De familie Deur maar zeker en vast Duco zijn welbekende Briellenaren. Duco is een van de trotse schippers van de ‘Prince Admirael’, het fameuze geuzenschip. Duco woont met zijn gezin in de Voorstraat 81, een pand dat hij kocht van de bekende Brielse kunstenaar Middelhoek.

Op 15 juni 2014 werd Duco 50 jaar. Een kroonjaar en daarom wilden zijn vrouw en kinderen hem een apart cadeau geven en wel een gevelsteen. Samen met de kinderen hebben zij het ontwerp van de gevelsteen bedacht en deze is door Willy Groot uit de Nobelstraat verder uitgewerkt en vervaardigd.

De steen ‘HUIZE DEUR’ stelt het huis van de familie Deur voor. Het gezin wordt als vijf blauwe deuren op de begane grond weergegeven, twee grote deuren Duco en zijn vrouw, en drie kleine deuren, de drie kinderen. Rechts staat een boom die verwijst naar de naam van Duco zijn vrouw Georgette Notenboom.

Links boven wappert de Brielse vlag omdat Duco een van de schippers is van de ‘Prince Admirael. Boven de middelste blauwe deur wordt in het klein nogmaals de hele steen weergegeven wat het zogenaamde ‘Droste-effect’ oplevert.

Hier een vergrootte afbeelding:

Naar de overzichtskaart met álle Brielse gevelstenen >

Werk a.d. vesting Juni: nieuwe kanonnen versterken de vesting Brielle

In juni zijn we begonnen met het kruitmagazijn in de courtine tussen Bastion VII en VIII. Eerst aan de buitenkant van de wallen waar we de uitgang van het luchtkanaal hebben vrij gegraven Hier zal nog heel wat bikwerk aan te pas komen om het weer open te maken. Ook zijn de deuren verder vrij gegraven en het bleek dat de oorspronkelijke drempel lager ligt dan we dachten. Nu kunnen we meten hoe hoog de deuren moeten worden..

Ook is een onderzoek gedaan om de brug bij het Kruithuis weer draaibaar te maken. Een aantal planken losgeschroefd en het bleek dat de wielen vastgeroest zaten. Gelukkig kunnen we de assistentie van een deskundige inroepen om te kijken hoe dit te laten repareren.

In juni is het hout aangekomen voor nieuwe platforms die we deze winter gaan maken en is onderhoud gepleegd aan een aantal affuiten. En twee oude affuiten zijn uit elkaar gehaald en worden vast in de menie gezet.

Het werk aan het kruitmagazijn in de Courtine is begonnen en wel de deuren en luiken. Deze worden van grenen gemaakt en bestaan uit twee lagen op elkaar.

Er waren in juni een aantal flinke hoosbuien en dat hebben we gemerkt!. Bastion V moest leeg gepompt worden.

De laatste week van juni konden we eindelijk de kanonnen in Hellevoetsluis laten opgraven en naar Brielle brengen om de gewenste versterking van Brielle met meer kanonnen te kunnen realiseren. De kanonnen van 3.20 meter lang waren bijna helemaal ingegraven en het kostte ondanks de machine nog heel wat moeite.

De kanonnen zijn bij de Kippenbrug aan het Maarland gelost en er is nog heel wat bikwerk nodig om ze weer toonbaar te maken.

De werkgroep greep ook zijn kans toen er drie kanonnen te koop waren van het voormalig automuseum in Oostvoorne. En we kregen er zelfs een soort affuit bij. Het ijzerwerk kunnen we goed gebruiken.

Deze kanonnen zijn zwaarder dan die nu op de wallen staan en gaan nog uitzoeken welk kaliber ze zijn. Wel was duidelijk dat de meeste in 1811 gegoten waren.

‘Foto’s op mijn wandelingen’: Ria Spits

Foto-verslag van Ria Spits

Ria: “Tijdens mijn wandelingen door Brielle geniet ik van mijn mooie stad. Ik maak dan graag foto’s. Hier een kleine selectie”

Gevelsteen ‘De Gasfabriek’

In de zijgevel van het woonhuis Warmoezenierstraat 1 is door Gemeente Brielle in 2001 een gevelsteen aangebracht die herinnert aan de gasfabriek die op deze plaats heeft gestaan heeft.

Na het sluiten van de gasfabriek aan de Dijkstraat (1859-1909) werd in 1909 aan het Slagveld een nieuwe gasfabriek in gebruik genomen,waar uit steenkool stadsgas gemaakt werd dat opgeslagen werd in twee gashouders.

Doordat de productie van gas uit steenkool te duur werd ging men in 1958 over op propaan-luchtgas.

Op dezelfde locatie was ook het waterbedrijf gevestigd, beide bedrijven waren geregistreerd als: Gemeente Bedrijven Brielle.

Medio 1960 kwam aardgas ter beschikking met als gevolg het sluiten van de stads gasfabriek.

De gebouwen en het terrein werden geruime tijd voor andere doeleinden gebruikt, waarna in 1988 de gebouwen werden afgebroken.

In 1993 vond een grootscheepse sanering van de vervuilde grond plaats, waarna het nieuwe stadskantoor met de erachter liggende woonwijk werd gebouwd.

Onderstaande foto werd rond 1911 gemaakt en heeft model gestaan voor de gevelsteen.

De situatie nu met gevelsteen:

Naar de overzichtskaart met alle Brielse gevelstenen >>

Weer nieuw attribuut voor de Oudheidkamer!

Nog steeds krijgt de 1 Aprilvereniging attributen van Briellenaren voor Briellenaren tbv het Kruithuis: “Deze kregen wij van Jasper Post! Om in Bottelierstermen te blijven: Hulde, Hulde, Hulde!!!”

Rens van Adrighem schrijft hier nog over:
“De Botteliers is een van mijn 1 aprilcreaties. Frans Verhoef en Dirk Bravenboer ‘trokken jaren lang de kar’, aangekleed met houten vaten en mandflessen met daarin verschillende kleuren limonade siroop. Als grap schilderde ik op de achterkant van de kar het telefoonnummer van ‘De Kampioen’, de drankenhandel van Frans. Niemand is dat ooit opgevallen. Voor hun 25 jarig Botteliersschap vervaardigde ik met mijn zoon de grammofoonplaat ‘Hulde, Hulde, Hulde!!!’ waar er meer dan 1500 verkocht zijn. Het is toch wel bijzonder nog steeds deze leus te horen. Op het tegeltje staan de originele kar, de aankleding en de kostuums van de Botteliers die inmiddels op veel te jonge leeftijd overleden zijn.
In het Kruithuis is ook het grammofoonplaatje, het aan mij geschonken bedankboek, hun laatste kostuums en nu ook het tegeltje te bekijken. Een regelmatig bezoek aan het Kruithuis is echt aan te raden, want er komen steeds meer waardevolle herinneringen boven water die er tentoongesteld worden. Waarvoor Hulde!”

Het kruithuis (op de wallen rechts van de molen), de Oudheidkamer van Den Briel,  is elke zaterdag en zondag geopend voor bezoekers: op zaterdag van 11 – 16 uur en op zondag van 12 – 16 uur.

Website 1 Aprilvereniging: www.1aprilvereniging.nl
Facebookpagina 1 Aprilvereniging: http://www.facebook.com/1aprilvereniging/

Werkgroep Kanonnen en Affuiten: ‘Werken in de mei-zon op de wallen’

 Een aantal kanonslopen moeten nog zwart geverfd worden en op bastion V blijkt dat het verfwerk van de affuiten deels aan het bladderen is. Het hout van deze affuiten was nog niet droog genoeg en ging scheuren. Deze plekken worden met houtrotvuller gedicht en geschilderd.

Het verfwerk aan bastion V is bijna klaar. De laatste randen en natuurlijk aan de letters worden bijgewerkt.

Ook de binnenkant wordt onder handen genomen, want hier komt te zijner tijd een kleine expositie in. Eerst voorstrijk en daarna nog een laag muurverf en het bastion is klaar. Nu alleen het grondwerk en bestrating nog. Foto

Aangezien we deze zomer al de affuiten willen nalopen en waar nodig weer verven, heeft een van de werkgroep leden een mobile verf-kar gemaakt voor onze “meesterschilder”.

Deze zomer moet het buitenwerk van het kruitmagazijn in de courtine tussen bastions VIII en IX gedaan worden. Eerst moeten de drempels vrijgemaakt worden zodat de preciese hoogte van de deuren gemeten kan worden,

Aan de buitenzijde van de courtine is een dichtgemetselde luchtgang en deze moet eerst vrij gegraven worden en dan opengehakt.

En om de regendagen op te vangen is er ook nog wat binnenwerk te doen. De twee affuiten van bastion VI zijn uit elkaar gehaald en worden in de grondverf gezet.

3-6-2016: Met gevelstenen wandelen langs verleden

Bron: Brielsche Courant, 1 juni (link naar het artikel)

Brielle – Ze timmeren al een tijdje aan de weg; Carola van Dijk, Fre Eggens en Leen van Geest. Sinds een paar maanden heeft zich Hans van Rutten bij het drietal gevoegd. Ze vormen samen, gedurende nu bijna twee jaar, het gilde van de gevelstenen.

Door Martin van Gurp
Aanleiding voor het gesprek is het onder de vlag van de gemeente Brielle uitgebrachte stadswandeling over gevelstenen Kijk eens naar boven. Ooit waren gevelstenen bedoeld als herkenningsteken van het pand. Verrassend genoeg blijkt die functie vaak nog niets aan waarde te hebben ingeboet.
De Brielse gevelstenen zijn de afgelopen 18 maanden zo goed mogelijk in kaart gebracht. “En wij vinden het belangrijk om het verhaal van de gevelsteen goed te vertellen. Daar is dus het nodige speurwerk voor geleverd,” zegt Carola. Veel van dat speurwerk is gedaan door Fre Eggens. De man die voor het gilde bergen werk verzet. In totaal zijn 25 gevelstenen opgenomen in de wandelroute. Er moeten in totaal zo’n zestig gevelstenen in Brielle de huizen sieren. Bijna allemaal zijn ze geïnventariseerd en opgenomen als bijlage in het wandelboekje Kijk eens naar boven. “Er komen zo af en toe nog wel gevelstenen bij,” zegt Hans van Rutten. En even later lopen we door de vesting van Brielle om bij een woning stil te staan bij de gevelsteen ‘de stukke vaas’. Dit is een recent ontworpen gevelsteen, geplaatst door de toenmalige bewoner van dat pand die met die steen archeologie, zijn grote hobby, tot uitdrukking bracht.

Deurtjes
Even later vraagt Carola: “Wat denk je van de gevelsteen waar een deur op afgebeeld is, met daarnaast nog drie deurtjes?” Jawel, de woning van een van de Brielse families Deur.
Maar de meeste gevelstenen blijken eeuwen oud. Een mooi voorbeeld van zo’n eeuwenoude gevelsteen is die aan het Maarland ZZ. De afbeelding, een bebaarde kop, werd al in 1656 beschreven! De geschiedenis leert dat daar een chirurgijn heeft gewoond, die tevens kapper was.

Ontdekkingen
Af en toe worden nog gevelstenen ontdekt of herontdekt. Op een zolder, in een schuur of achter bepleistering van een gevel. Een heel nieuwe gevelsteen is de gaper die nog niet zo lang geleden bij drogisterij Bout in de gevel is geplaatst als vervanger van een oud exemplaar.
Als het gilde inwoners van Brielle kan helpen bij het opknappen van een gevelsteen of het maken ervan, zullen zij de helpende hand bieden, al was het maar door naar de juiste specialisten te verwijzen.

Levend verleden
De werkgroep maakt deel uit van het Erfgoedgilde Brielle en onderhoudt goede contacten met de gemeente Brielle. Ook is er een plek op internet waar veel te vinden is over het werk van het gilde waaronder afbeeldingen en verhalen die bij de stenen horen: levedevestingbrielle/werkgroep.

Werk aan de vesting April: ook gewerkt aan fundering

Enige maanden geleden werden wij gevraagd om mee te helpen om een bekisting te maken voor het standbeeld uit Havlíčkův Brod. Dit beeld komt op de rotonde te staan bij de Jumbo supermarkt.

In april was het zover. Eerst werd de grond afgegraven en toen konden we beginnen met het stellen van de bekisting. Gelukkig had Leen van Dijk dit vaker gedaan.

Na het stellen moest de bewapening op maat gemaakt worden en de delen ambachtelijk met ijzerdraad aan elkaar worden gemaakt. Als laatste werd de bekisting en bewapening voor de twee voetstukken
geplaatst.

Na de zomer zal het beeld geplaatst worden.

Vanaf april gaan we normaal gesproken buiten aan de slag. We hadden zes nieuwe platformen (verhogingen) gemaakt, zodat de kanonnen hoger komen te staan. Deze zijn geplaatst op Bastions V, VI en IX.

Met behulp van een kraan om eerst het kanon en affuit te verplaatsen en een vorktruck. Deze kom goed van pas.

Op Bastion VI hebben we ook meteen twee nieuwe affuiten geplaatst, die afgelopen winter zijn gemaakt. De oude affuiten zijn in redelijke staat en afgevoerd naar de werkplaats.

Maar we zijn ook begonnen met het schilderen van Bastion V. Het pleisterwerk was al eerder gedaan. Met enige tegenslag door de regen, is het gelukt om voor het bevrijdingsfestival de eerste laag aan te brengen. Dit maken we in mei af en daarna moet aan het grondwerk en pad begonnen worden.

Tussen de bedrijven door is al 1 affuit uit elkaar gehaald zodat het goed kan drogen.

Gevelsteen ‘De Gekroonde Haring’

Vischstraat 10, Brielle

Een heel oude gevelsteen, daterend, eerste helft 17de eeuw.
Een steen die wederom het historisch belang van de visserij voor Brielle aangeeft.

Reeds in 1285 blijkt uit een overeenkomst dat de koning van Engeland de poorters van Brielle het recht geeft om hun haring daar te verkopen.

Het pleintje tegenover dit huis was vroeger een overdekte vismarkt, deze werd in 1858 afgebroken.

Op de hoek van Vischstraat en Rozemarijnstraat rest nog slechts één zandstenen pijler en het restant van een waterpomp.

Foto situatie vroeger:

Foto situatie nu:

Naar de overzichtskaart van alle Brielse gevelstenen >

Dick Verbeek en Erfgoedgilde Den Briel kijken naar boven

We kunnen in Brielle weer naar boven kijken. Fré Eggens van het Erfgoedgilde Den Briel overhandigde op 22 april de nieuwe gevelstenen wandelroute aan wethouder Dick Verbeek. Deze wandelroute is de zesde in een succesvolle reeks wandelroutes in de binnenstad van Brielle.

De werkgroep gevelstenen van het Erfgoedgilde Den Briel heeft maanden gewerkt aan het in beeld brengen en beschrijven van meer dan zestig gevelstenen. Deze en de andere wandelroutes zijn te koop bij de receptie van het museum in de hal van het Stadhuis.

Wandelt u liever met een gids? Dat kan natuurlijk ook. Stuurt u dan een email naar de coördinator van de Brielse Gidsengroep: ajluik@hotmail.com.

DEZE MUREN KUNNEN SPREKEN

Door Hans van Rutten

In Brielle waren in de 17de eeuw 2 gevangenissen. De Provoost en het “Gemeene Lands- en stadsgevangenhuis” in de Waag.

De Provoost op het St. Catharijnehof 12, is een militaire gevangenis geweest. Het is gebouwd in 1668, met in de achterste vleugel 8 cellen. De gevangenis in de waag, op de hoek van de Koopmanstraat en de Venkelstraat, is gebouwd in 1623 door stadsbouwmeester Maarten Cornelisz Payse. De grond en de bebouwing, een bakkerij, werd opgekocht van Vijcent Lucasz. Burchtvliet de weduwe, Gooltgen Claesdr.om de bouw mogelijk te maken.

Tegenwoordig gaat menig bouwproject over de begroting. Niets nieuws onder de zon. Destijds waren de bouwkosten geraamd op 10000 pond, waarvan de Staten als subsidie 6000 en de leenmannen 4000 pond in het vooruitzicht stelden. Het totaal kwam op 10.600 pond. Dus 6% overschrijding. Viel dus mee. De hele bouw kostte Brielle slechts 2000 pond.1)

Er zijn 3 cellen en een gijzelkamer in het voormalige waaggebouw, die nu onderdeel vormen van het Historisch Museum Den Briel. Een cel “de Bewaarderskamer” zit op de begane grond en twee cellen zitten op de eerste etage. De cellen zijn nu omgebouwd voor de presentatie van de permanente tentoonstelling over de tachtig jarige oorlog. De cel op de begane grond bevat een presentatie van de schuilkerken in Brielle en op de eerste etage is een cel omgebouwd voor een uitleg over Maurits. De laatste cel gaat over Johan van Oldenbarnevelt. Deze cel, de “Mannekamer”, betreedt je door dubbele deuren van ca 6,5 cm dik eikenhout. De wand is geen simpel gipswandje zoals thuis, maar een muur van 45 cm dik. De cel zelf heeft een vloeroppervlak van ongeveer 2,7x 3,2m.

Als je in de donkere cel op een knop drukt hoor je het verhaal van Jan Franken over zijn meester Johan van Oldenbarnevelt. Tegelijk gaat er een lichtshow werken waardoor alle inscripties in de wanden van de cel, telkens in een andere kleur, zichtbaar worden. Je ziet dan namen, initialen, data en een galg. Was dat galgenhumor of heeft een van de gevangene zijn toekomst gegrift? Ook zitten inscripties in de deuren op de begane grond en in het raamwerk van het celvenster.

In deze cel komen heleboel vragen naar boven.

• Hoe hebben de gevangenen daar geleefd? Er is natuurlijk geen wc, bed of water aanwezig.

• Met hoeveel man zaten ze daar opgesloten?

• Is er een onderscheid tussen deze en de tweede cel op de eerste etage? De tweede cel heeft een traliesraam naar de Venkelstraat en zodoende meer frisse lucht en licht met contact naar buiten.

• Waar zaten de mannen en waar de vrouwen?

• Hoe lang zat men in een cel gedurende het voorarrest en na een uitspraak?

• Was er voor 1623 een gevangenis voordat de waag gebouwd werd? En waar stond deze?

• Wat gebeurde er na de sluiting in 1889 met de gevangenen?

• Wie zaten in de gijzelkamer en waarom?

De muurinscripties in de “mannekamer” is het werk van de 18 jarige Hendrick Vinckenborgt uit Doetinchem, die in de winter van 1762/63 enige inbraken en diefstallen in Heenvliet en Oostvoorne heeft gepleegd. Tijdens de eerste helft van 1763 heeft hij in deze cel gezeten in afwachting van zijn vonnis dat op 14 juli 1763 door leenmannen van Voorne werd uitgesproken. De uitspraak luidde;”Met de koord om den hals strengelijk met roeden te werden gegezelt en gebrandmerkt en voorts verbanning uit Holland en Westvriesland”.4)

In 1811 werd de gevangenis tot Huis van Arrest bestemd, omdat Brielle de hoofdplaats was van het arrondissement. In 1857 oordeelde P.W. Alstorphius Grevelink, hoofdinspecteur der rijks-politie en inspecteur der gevangenissen, in zijn rapport dat het Huis van Arrest in Brielle tot de slechtste gevangenissen hoorde, die hij tijdens zijn inspectiereis bezocht had. Het was overbevolkt en er bestond geen enkele mogelijkheid om de gevangenen te luchten. Daarnaast waren er weinig vertrekken, zodat de veroordeelden en onveroordeelden als jeugdigen en volwassenen moeilijk gescheiden konden worden.

Toch zijn er bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed tekeningen met een plan voor verbouwing van het gebouw in circa 1855. Zo zouden er meer cellen in het gebouw komen. Volgens die tekening zou het ten koste van de waag gaan.5)

In 1877 werd het arrondissement Brielle door de reorganisatie van de rechterlijke macht opgeheven. Dientengevolge hield het huis van Arrest op te bestaan en bleef alleen het Huis van Bewaring over. In 1888 bleek een aantal huizen van bewaring overbodig, waarvan Brielle er een was. Zodoende werd op 1 januari 1889 de instelling opgeheven.2)

Bronnen.

1 ‘Brielle stad in de landen van Voorne’ en ‘Een en ander over de oude gevangenis in Brielle’van J.Klok

2 Strafinstellingen Brielle Nationaal archief.

3 Voorne Putten van Peter Don

4. Kerkerinscripties door J.T. v.d. Gouw. Streekarchief

5. object nummer 282.192 Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Maart, het laatste binnenwerk

Deze maand ronden we allerlei projecten af. Zo is het affuit dat we voor Hellevoetsluis bouwen in ruil voor 3 kanonnen, bijna klaar.

En ook de wielen zijn af.

Ook de drie platform zijn klaar, zodat de kanonnen ca 30 cm hoger komen te staan. En het hout voor nog 3 platformen is aangekomen.

Dus deze maanden zijn er nog 3 gebouwd. We kunnen die dan tegelijk plaatsen als we nieuwe affuiten plaatsen. Spaart weer de huur van een kraan uit.

Het hout voor weer nieuwe affuiten is ook aangekomen. Het kan nu langzaam de hele zomer drogen.

Rens van Adrighem kwam voor 1 april naar Brielle en heeft de nieuwe windvaan meegenomen en ook geholpen met het plaatsen. Het staat geweldig mooi!

Er was nog een klusje te doen voor 1 april; namelijk het kanon op het Wellerondom was verzakt. Dus opgekrikt en een blokje ertussen.

Kruithuis weer open voor publiek!

Vanaf 1 april is de Oudheidskamer in het Kruithuis uit 1653 weer geopend.

In 2013 en 14 is hard gewerkt om het prachtige oude Kruithuis om te toveren tot de nieuwe oudheidkamer van Brielle: een expositie-ruimte van de geschiedenis van de 1-April vieringen. Op zaterdag 22 maart 2014 is deze officiëel geopend door de burgemeester en de Poorter van het Jaar.

De oudheidkamer is van april t/m september op zaterdagen van 11 – 16 uur en zondagen van 12 – 16 uur te bezoeken.

Mensen die vrijwilliger willen zijn om die dagen aanwezig te zijn, kunnen zich aanmelden bij Robert Jansen (r.rjansen@upcmail.nl) of Ad Hoogerwerf (adhoogerwerf@hotmail.nl).

Gevelsteen ‘Brielsche zandtaartjes’

Locatie: Rozemarijnstraat / hoek Boterstraat

De familie Ribbe startte in 1874 een bakkerij aan de Langestraat. Hij bakte naast brood, koekjes, gebak en bonbons.

Hij was de grondlegger van de vermaarde Brielsche Zandtaartjes. (Lees hier meer.)

Oorspronkelijk werden de zandtaartjes gebakken in de Langestraat, later in de Boterstraat. 

Op de koekjestrommel met zandtaartjes stond een fraaie tekst:

“Den 1sten April Verloor Alva ‘Den Bril’.

Doch wat hem het meest heeft gespeten is: dat hij nu nooit meer Ribbe’s van ouds vermaarde Brielsche Zandtaartjes mocht eten”.

Naar de Overzichtkaart van alle Brielse Gevelstenen >

Werk aan de vestingwerken: ‘Februari: het is net een bouwbedrijf’

Deze maand hebben we naast de gewone werkzaamheden ook moeten plannen wat we de komende maanden gaan doen en welke materialen we daarvoor moeten bestellen. Maar daarover later meer.

De laatste hand wordt gelegd aan het tweede affuit en het derde affuit vordert goed. Dit affuit gaat naar Hellevoetsluis. Dit is onderdeel van een ruilhandel. Wij maken een affuit voor een van hun kanonnen en wij krijgen er drie kanonnen voor terug. Die moeten dan nog wel uitgegraven worden en naar Brielle vervoerd. Maar dat kan pas na 1 april, omdat zij naast de sluis in de grond zitten en in de winter niet gegraven mag worden in een waterkering.

Al doende leert men is het gezegde. We merken nu alle balken met R en L en zij krijgen een nummer, zodat we na de eerste passing alle balken weer op de juiste plaats krijgen.

Ook deze maand wordt weer druk gewerkt aan de wielen door onze experts Albert en Guisep. Zij zorgen ervoor dat deze er werkelijk perfect gaan uitzien. We willen 4 extra wielen klaar hebben staan.

Deze maand is ook het nieuwe eikenhout uit Duitsland aangekomen. Dit keer van goede kwaliteit. De kopse einden worden geschilderd om te snelle uitdroging tegen te gaan.

En deze maand hebben we ook de vergunning binnengekregen voor de restauratie van de bunker in de Courtine achter de oude school. We hebben al offertes aangevraagd om in de ramen een smalle sponning te zetten met gehard glas, zodat de luiken open kunnen blijven. Ook gaan we op zoek naar een grondwerker voor het afgraven van de grond (ca 50 cm) voor de bunker. Omdat we op de wallen geen stroom hebben, zijn we overgegaan tot de aanschaf van een generator.

Al eerder hadden we besloten dat de affuiten te laag stonden. Daarom maken we nieuwe vlonders die bovenop de oude komen te staan. Het hout voor 3 vlonders was al binnen en het hout op maat zagen en in elkaar zetten. Alles prefab en lopende band werk.

Januari: affuiten van de lopende band

Het gaat inderdaad wel een beetje op massaproductie lijken. Dankzij goede boren, elektrische schaven en schuurmachines gaat het bouwen sneller en worden de affuiten nog mooier. Het blijft arbeidsintensief, speciaal het maken van de assen en natuurlijk de wielen. Iedereen is haard bezig om te zorgen dat we deze winter nog drie affuiten klaar hebben. Hout voor meer affuiten is al besteld, want we “krijgen” er drie kanonnen uit Hellevoetsluis bij.

Het werk aan het eerste affuit van deze winter gaat gewoon door.

En het voorbereidende werk aan affuit 2 ook; zoals schilderen, asgaten boren, hakken en de wielen afwerken.

En dan is het eerste affuit klaar om vervoerd te worden naar de gemeentewerf voor tijdelijke opslag.

Wel is een deel van de onderkant van de as niet geverfd, dus snel de kwast erover. En het volgende affuit schiet ook al aardig op.

Gelukkig hebben we ook wat meer informatie over het type kanon dat wij in Brielle hebben. Zie het artikel “Kanonnen op de Brielse wallen”.

Gevelsteen ‘De duizendste 1986’

De eerste van de gevelstenen door Gemeente Brielle aangebracht met betrekking tot nieuwbouw in de Gemeente Brielle.

Lijnbaan 11A – 11B

De gevelsteen in deze rij woningen is aangeboden door het bouw en aannemingsbedrijf aan Gemeente Brielle voor het realiseren van de duizendste woning door dit bedrijf.

De gevelsteen toont een huis met een tuitgevel waarvan de ramen de wapens zijn van Vierpolders, Zwartewaal en Brielle.

De liggende boomstam symboliseert de naam van het bouwbedrijf “Stam”.

Op de plaats van deze huizenrij heeft een Openbare Lagere School gestaan met de ingang en het schoolplein aan de huidige Rozemarijnstraat. De school werd gebouwd in 1880.

Oude foto Openbare Lagere School aan de Rozemarijnstraat:

Naar de overzichtskaart van alle Brielse Gevelstenen >

Type kanonnen op de Brielse wallen

Door: werkgroep Kanonnen en Affuiten, Erfgoedgilde Den Briel

In januari 2016 werden we benaderd door een vrijwilliger van fort Vechten, een fort van de nieuwe Hollandse waterlinie bij Bunnik. Het Fort bij Vechten is onderdeel van de Nieuwe Waterlinie (NHW). Een waterlinie is een uniek en typisch Nederlands verdedigingssysteem. Daarbij maakt de verdediger gebruik van aaneengesloten onder water gezette polders. Zo’n modderige waterbarrière tot kniehoogte was een geduchte hindernis voor de vijand. Het zware geschut zakte weg in sloten en greppels en het water was te ondiep om te bevaren. Klik hier voor meer informatie: http://www.fortvechten.nl/

Hij was bezig met informatie over de kanonnen te verzamelen die op de forten van de NHW gebruikt zijn. Daarom wilde hij informatie over onze kanonnen en met name de lengte.

Alle kanonnen in Brielle zijn gemaakt in Luik aan het begin van de 19e eeuw:

En afhankelijk van de lengte is het een “ligte” of een “zware”.

Gezien de lengte van de loop denk hij dat het gaat om het ‘Kanon IJzeren van 24 pond ligte’ want de loop lengte van dit kanon was officieel 2,89 meter (in eerste instantie werd dat benoemd als 2,89 el).
Met de invoering van het Nederlandse metrieke stelsel in 1820 werd de el gelijkgesteld aan meter: https://nl.wikipedia.org/wiki/El_(lengtemaat)
Het gewicht van de loop moet dan officieel zijn 1734 kg.

De looplengte van het ‘Kanon IJzeren van 24 pond zware’ was 3,1914 m. en het gewicht 2820 kg en de looplengte van jullie kanonnen is dus niet de ‘zware’.

We ontvingen van hem een beschrijving van de ‘ligte’ geschut dat stond in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Klik hier voor de beschrijving.

Werk aan de vesting: een nieuw jaar, een nieuw begin

Na een welverdiend kerstreces zijn we weer begonnen. Dit jaar werken we op maandag- en donderdagochtend, in plaats van op zaterdag. Maar eerst nog iets over vorig jaar.

De werkgroep en de gemeente vinden dat er eigenlijk te weinig kanonnen op de wallen staan, maar haal je die vandaan? Toevallig kwamen we erachter dat Hellevoetsluis nog kanonnen “over” heeft. In Hellevoetsluis zijn er langs de haven kanonnen ingegraven om dienst te doen als dukdalf!

Koos Steentjes en ondergetekende zijn op een koude decemberdag gaan kijken. Hellevoetsluis wil wel 3 kanonnen aan ons overdragen in ruil voor een nieuw affuit voor een van hun kanonnen. En we moeten ze zelf uitgraven. En we vonden ze bij de sluis aan de Kanaaldijk Westzijde; je zag bij niet dat het kanonnen waren.

Gelukkig waren er al kanonnen uitgegraven die tegenover het brandweermuseum lagen Dus konden we deze opmeten.

Deze kanonnen zijn iets breder dan die wij in Brielle hebben, maar daar kunnen we rekening mee houden bij de volgende bestelling van het hout.
Omdat we toch hier waren zijn we nog even naar twee anderen kanonnen gaan kijken die bij Restaurant Aquarius liggen bij de haveningang. Heel mooi, maar deze kanonnen zullen met deze elevatie niet ver schieten.

Wat ook opvalt is het smeedwerk, wel heel wat overdadiger dan de affuiten in Brielle en de wielen zijn wel erg klein.

Omdat de kanonnen ingegraven zijn in een waterkering, mogen we deze pas uitgraven na 1 april; na het stormseizoen. En als dit gebeurt maken we er weer een verslag van.

Sander van ‘t Verlaat,
Namens de werkgroep kanonnen en affuiten

Gevelsteen ‘IN DEEN COOPVAERDER ‘

Voorstraat 148

Eigenlijk zou er moeten staan “Indiën Coopvaerder”. Het soortgelijk zeilschip met bolle zeilen, dat de wind mee had, voer vroeger voornamelijk op Indië.
Brielle telde veel zeelieden onder haar inwoners, wellicht woonde hier een zeekapitein.

De steen dateert uit 1613

Voorstraat 1907:

Situatie nu:

Naar de overzichtskaart met alle Brielse gevelstenen>

Werk aan de vesting: “November: affuiten bouwen”

De afgelopen weken hebben we het voorbereidende werk gedaan om de komende maanden 3 affuiten te gaan bouwen. Het meest arbeidsintensieve werk is het maken van de ronde uiteinden van de assen. Twee stel assen zijn nu klaar. Maar het maken van de wielen is ook een heel karwei. Elk wiel bestaat namelijk uit 8 plankjes, die aan en op elkaar gelijmd moeten worden.

Het affuit moet eerst opgebouwd en geverfd worden en moet het halfrond op de bovenste balken gemaakt worden waar de armen van het kanon in rusten. En daarna natuurlijk eerst gronden.

Een aantal anderen gaan verder met de wielen. Na het lijmen en het maken van het asgat wordt het toekomstige wiel op de lintzaag bijna rond gemaakt. Daarna geschuurd en worden de 2 helften op elkaar gelijmd. En dan moet ook nog het loopvlak glad gemaakt worden.

Daarna worden aan elke kant drie verticale gaten door alle balken geboord. Maar ook horizontaal komen er drie draadeinden. Deze verbinden de zijkanten met de tussenliggende “vloerdelen” van het affuit. Een precisie karwei, want de zijkanten van het affuit lopen niet parallel. Maar na een aantal affuiten hebben we de truc nu door. En de gaten liggen keurig op een lijn.

We hebben een grote kolomboor (in bruikleen) gekregen en deze kan meteen uitgeprobeerd worden voor het boren van de gaten in de wielen.

Ondertussen ook nog de nieuwe gesmede handvaten en wat andere ijzerwerk in de zink compound gespoten.

Uit ervaring weten we nu dat we de scheuren in het eiken moeten dichtmaken en wel met houtvuller, want anders dringt het vocht te gemakkelijk in het hout.

Het werk aan het volgende affuit begint met het schaven van de balken.

Onze Briellenaar in Spanje, Rens van Adrighem heeft een nieuwe windvaan gemaakt voor de vlaggenstok bij Bastion IX. En het is heel mooi geworden. Onze dank hiervoor.

Schilderijen van de Brielse vestingwerken

Door: Hans van Rutten

Zoals iedereen weet is Brielle een schilderachtige stad en dat klopt. De stad is door de eeuwen heen artistiek vastgelegd op schilderijen, aquarellen, tekeningen en etsen. Maar hoe staat het met de Brielse vestingwerken?

Brielle heeft al lang vestingwerken om de stad heen gehad, maar nog niet in de hoedanigheid zoals wij die nu kennen.
Al in 1338 krijgt het stadsbestuur toestemming om de bebouwde kom te omringen met wallen en vesten. In de 15de eeuw zijn er rekeningen bekend waarin wordt gesproken over “ houten vesten” en “een stenen bekleding”. De vesting liep in het zuiden veel verder door. De Zuidense poort lag bij de toegang naar de Rick.

In de 16de eeuw komen er aanpassingen. Ook doordat er een nieuwe verbinding naar de Maas wordt gemaakt i.v.m. het verzanden van de haven. Begin 17de eeuw krijgt Brielle de huidige stervorm en hierdoor verdwijnt in het zuiden nagenoeg de wijk Danielsambacht. Poorten worden afgebroken en op andere plaatsen weer opgebouwd. In het midden van de 18de eeuw worden de bastions gemoderniseerd en het kruithuis gebouwd. In de 19de eeuw had de vesting strategisch weinig betekenis meer. In 1894 wordt de Waterpoort en in 1900 de Zuidpoort afgebroken, toch zijn in die periode de meeste bomvrije gebouwen opgetrokken. In de 2de wereldoorlog worden op de bastions V en VI barakken geplaatst. Tevens worden er bunkers aangelegd. In 1972 wordt gestart met de restauratie van de wallen, poorten, ravelins, bastions en vesten zodat ze op 15 oktober 1975 in gebruik worden genomen.

De meeste schilderijen die gemaakt zijn hebben vaak betrekking met “een gezicht op Brielle” waardoor de vestingwerken ook te zien zijn. Of de schilderijen zijn vanaf de vestingwerken gemaakt.
Hierbij een opsomming van schilders die de vestingwerken verwerkt hebben in hun schilderijen.

Daniel Vosmaer (1622-1666)olieverf 1658-1660. Is getrouwd met Annetje Eduards de Neeff, weduwe van de Brielse bakker Jan Wisse. Hij heeft een schilderij gemaakt “Gezicht op Den Briel”. Waarop de noord-oost hoek van de vesting te zien is. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 49.7. Schilderij is in bruikleen van de Detroit Institute of Arts:

Gezicht op Brielle van A. Zeeman kopergravure 1727. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 4064

Gezicht op Brielle vanuit de doelen Abraham Rademaker (Lisse 1676-1735) ets Kunstschilder, etser, tekenaar. Titel van de ets “ De groote Kerk te Brielle uit den Doelen 1736”. Wie heeft deze ets gemaakt? Volgens gegevens is hij op 21 januari 1735 in Haarlem overleden. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 4224

Gezicht op Brielle vanaf de wallen A. Moerman olieverf 1909. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 3745

Gezicht op Brielle vanaf de Groene Kruisweg Frans Spuijbroek (1905-1936) ets 1935. Woonde in Hellevoetsluis. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 1890

Gezicht op Brielle van Martinus Leonardus Middelhoek (1898-1986) olieverf 1940-1950. Kunstschilder woonde in Brielle. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 4398

Gezicht op de vestingwerken (monnik en beer) Arie van Soest tekening 1947. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 0012

Gezicht op Meeuwenoord van Pieter Middelhoek (1930-2004) aquarel 1966. Woonde in Brielle en is zoon van Martinus Middelhoek. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 4396

Annet Proost Brielle

Gezicht op de noordpoort Bep Mensinga- Bruin aquarel 1999. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 4622

Anja C. Pieké aquarel 2011 illustrator. Vrouw van auteur Frank Herzen (1935-2007) Hellevoetsluis. Collectie Historisch Museum Den Briel. Objectnummer 5842.01

Deze lijst zal niet volledig zijn en zoals ik al aangaf zijn er weinig schilderijen van de vesting zelf gemaakt. Dit komt omdat het grootste gedeelte van de wallen destijds niet toegankelijk was. Alleen een beperkt deel van de oostelijke wallen mocht worden betreden. Na de oorlog zijn de westelijke en noordelijke delen vrijgegeven. Ik houd me natuurlijk aanbevolen voor aanvullingen.

Gegevens zijn ontleend uit;
• Brielse Straatnamen van J.Klok Jzn 2006 ISBN 9064695814
• Voorne Putten van Peter Don 1992 ISBN 90-6630-346-8
• De mooiste plekjes van Brielle van Marijke Holtrop. Verkrijgbaar in het Historisch Museum Den Briel
• Historisch museum Den Briel. Website www.historischmuseumdenbriel.nl
• Annet Proost. Website www.annetproost.nl

Nieuwe windvaan op vlaggenmast bij Bastion IX

Rens van Adrighem

In oktober 2015 is de vlaggenmast bij Bastion IX bij de voormalige Noordpoort opgeknapt door de werkgroep ‘Kanonnen en Affuiten’. Van de windvaan die boven op de mast hoort ontbreekt een mast met zeilen, dus vroegen de ‘werkers’ wie dat zou kunnen repareren.

Daarop heb ik aangegeven dat ik wel kon zorgen voor een geheel nieuwe windvaan. In 1962 werkte ik ook al aan de allereerste windvaan die op de vlaggenmast stond die toen aangeboden werd aan de toenmalige burgemeester Van Zwieten door aannemer Henk Steenbergen.

Na de goedkeuring van het ontwerp dat ik maakte voor de nieuwe windvaan, begon ik op 20 november met het vervaardigen ervan.

Na het tekenen van het schip op de plaat aluminium, volgde het boren van gaten om te kunnen zagen met de decoupeerzaag. Na het nauwkeurig zagen restte het vijlen en schuren.

Na het spuiten in goudkleur en het aanbrengen van een speciale blanke laklaag is de windvaan klaar.
Vóór 1 april 2016 zal het werkje geplaatst worden op de vlaggenmast zodat hij weer compleet is.

Rens, dank je wel!

Gevelsteen Geuzenstraat

Familie De Man liet dit huis in 2012 bouwen.  Tijdens de bouw werd er al rekening mee gehouden tot het plaatsen van de gevelsteen.

Bart de Man was 24 jaar voorzitter van de 1 April Vereniging en bij zijn afscheid vond de vereniging het een passend cadeau om een gevelsteen te laten ontwerpen en maken.

Gaby Steentjes uit Brielle heeft twee ontwerpen gemaakt en Bart de Man heeft zelf de geplaatste steen  gekozen, een burgermeestersketting samen met de sleutel van het stadhuis.

Bart de Man figureerde jaar na jaar tijdens de 1 april viering als burgemeester Koekenbakker.

De steen is gemaakt door kunstenares Willy Groot uit Brielle.

Foto 1961:

Foto situatie nu:

Naar de overzichtskaart van alle Brielse gevelstenen >

Werk aan de Vestingwerken: ‘Oktober, pleisteren in het zonnetje’

Van de werkgroep ‘Kanonnen en Affuiten’ van het Erfgoedgilde Den Briel

We hadden nog een buitenkarwei af te maken, namelijk het pleisteren van Bastion V. Hoewel de muren al gebikt waren, bleken toch grote stukken los te zitten. Dus er ontstonden gaten van ca een halve m2.
Maar het weer zat mee en in een paar ochtenden was het klaar.

In het voor jaar gaan we schilderen en het grondwerk en pad aanpakken.

Deze maand zijn ook de bestelde handvatten uit Tsjechië aangekomen. Deze zijn gesmeed naar een voorbeeld dat wij vonden op een van de oude affuiten.

Het oude handvat:

Aan het handvat komt weer een ijzeren ring te hangen.

De grote boor doet het weer fantastisch en in een mum van tijd waren de asgaten geboord. Daarna nog aan elke kant een plankje lijmen en dan de buitenomtrek gezaagd worden. En dit is pas een half wiel, dus nog 7 te gaan.

Ook het werk aan het tweede stel assen en liggers voor het tweede affuit gaan gewoon door.

Ondertussen is er ook een schaafploeg aan het werk om de rest van de balken glad en op maat te maken.

En dan kan eindelijk het opbouwen beginnen. Belangrijk is dat de afstanden gelijk blijven, dus maar weer een paar mallen gemaakt.

1 Aprilarchief Lumey-vertolker geschonken aan de Oudheidskamer

Briellenaar Hans Elkhuizen, die ooit met verve de rol van Lumey speelde, heeft zijn 1 aprilarchief aan de vereniging geschonken.

De knipselmappen en andere aandenkens van vereniging-uitstapjes naar historische evenementen in andere steden, zijn nog 1 weekend in te zien in het Kruithuis op de vestingwallen. Na komend weekend gaat de permanente expositie in de winterslaap.

“Stichting Vesting Vlissingen”

Krantenknipsels, o.a. over Bep Herlaar “poorteres 1991”

Plakkaat “Strooiprent zesde eeuwfeest” – 1972 tentoonstelling in het toenmalige  ‘trompmuseum’ te Brielle

Bijwonen van de “Slag om Lemmer”

Werk aan de Vesting September; het weer werkt niet mee

Tijdens ons werk bij Bastion IX ( verlengde van de Dijkstraat) is de vlaggenmast opgeknapt, maar de windvaan nog niet.

Er ontbreekt een deel van de zeilen en we zoeken nog iemand die dat kan doen.
En Koos Steentjes kwam in september weer op de koffie. Hij werkt nog niet mee, maar onderhoudt de contacten met de gemeente en doet de “administratie” en bestellingen.

Eigenlijk wilden we deze maand vooral buiten aan het werk. Maar door het weer maar aan het werk gegaan met het maken van wielen en assen; dit zijn de meest arbeidsintensieven delen van een affuit.

De asgaten worden geboord, maar dan brandt de motor door. Gelukkig heeft iemand nog een reserve. Dus sleutelen maar.
Het maken van de assen is grotendeels handwerk. Na meten, worden de uiteinde op diepte ingezaagd, zowel machinaal als met de hand. En dan beitelen en nog meer beitelen. Tenslotte de afwerking met een rasp en schuurmachine.

In september zijn ook de scharnieren voor de Courtine aangekomen, gemaakt door een smid van onze zusterstad Havlickuv Brod. Zij zijn mooi geworden, geheel handwerk.

Uiteindelijk werd het weer beter en konden we verder gaan met de muren van Bastion V. Grote stukken van de stuclaag zaten los en moesten afgebikt worden. Het plan is om het stucwerk in oktober af te maken.

Gevelsteen ‘Danaë’

Langestraat 1Deze steen is ontworpen, gemaakt en geplaatst door de voormalige, inmiddels overleden,  bewoner Fons Lobker.

Waarschijnlijk doordat Fons een fascinatie had voor mythologische onderwerpen heeft hij een afbeelding gemaakt van een naakte Danaë die bezocht wordt door de Oppergod Zeus in de gedaante van gouden regen.

De afbeelding toont grote gelijkenis met het schilderij Danaë van de Italiaanse kunstschilder  Artemisia Gentileschi (1593 – 1654) gemaakt in 1612 uitgevoerd in olieverf op koper.

Danaë (Oudgrieks: Δανάη) is een figuur uit de Griekse mythologie. Ze is de dochter van Eurydike en Akrisios, koning van Argos. Ze is de moeder van de heros Perseus.

Wanneer een orakel Akrisios voorspelt dat hij eens door een kleinzoon zal worden vermoord, sluit hij zijn enige dochter Danaë op in een bronzen toren totdat ze te oud is geworden om nog kinderen te krijgen. Gedurende haar gevangenschap echter wordt Danaë bevrucht door de oppergod Zeus, die in de gedaante van een gouden regen door het tralievenster de toren binnendringt. Er wordt een jongen geboren: Perseus. Zodra de oude koning van het bestaan van een kleinzoon afweet, laat hij Perseus en zijn moeder in een houten kist opsluiten, die vervolgens in zee geworpen wordt. Maar de houten kist zinkt niet en drijft naar het eiland Seriphos, waar de twee worden bevrijd door de vriendelijke visser Diktys.

Polydektes, de broer van Diktys en koning van het eiland, eist Danaë op en wil haar als zijn vrouw. Perseus zweert de gorgo Medusa te vinden en haar hoofd mee te brengen, om de slechte Polydektes te verstenen en zo de bruiloft te verhinderen. (Bron: Wikipedia)

Naar de overzichtskaart van alle Brielse gevelstenen >

Vandaag: kinderen van groep 7 bezochten Bastion VIII tijdens Open Monumenten Klassendag!

“Kinderen van groep 7 horen vandaag het verhaal van Bastion VIII en de vestingwerken (Menno van Coehoorn) tijdens Open Monumenten klassen-dag.”

De Open Monumenten Klassendag wordt elk jaar georganiseerd op de vrijdag voorafgaand aan de landelijke Open Monumentendag. In Brielle ligt de organisatie van deze bijzondere dag voor de basisschoolleerlingen van de groepen 7 in handen van de Stichting Kunst en Cultuur Brielle, voor de CCPO  (Culturele Commissie Primair Onderwijs).

Tijdens deze dag bezochten de leerlingen twee historische locaties. Op beide locaties kreeg de klas uitleg, een verhaal met een stukje theater en een ronde om zelf iets te doen. Het thema was ‘Kunst en Ambacht’.

De helft van de klassen bezocht het Historisch Museum Den Briel en de Sint-Catharijnekerk. In het museum draaide het voor de kinderen om de restauratie van het schuttersstuk “De officieren van het oranje vendel”, de ‘Brielse Nachtwacht’. Ze mochten zelf aan de slag met het maken van een ‘tableau vivant’. In de Catharijnekerk werd uitleg gegeven over het ambacht Glas-in-lood en mochten de jonge creatievelingen zelf een poging doen met doorzichtig gekleurd papier.

De andere helft van de klassen ging op weg naar Bastion VIII waar ze uitleg kregen door architect Menno van Coehoorn, opgestaan uit zijn graf om uit te leggen waarom de vestingwerken van Brielle gebouwd zijn zoals ze zijn gebouwd. De kinderen onderzochten een bijzondere tunnel waar vroeger de soldaten ook door moesten. Daarna gingen ze op weg naar de zeilmakerij aan het Maarland, waar ze alles leerden over zeilen maken en knopen leggen.

Bent u ook benieuwd naar het verhaal van onze wallen?

Lees dan hier meer: https://www.levedevestingbrielle.nl/de-stad-krijgt-haar-definitieve-vorm

Open monumentendag zaterdag 12 september

Zaterdag is het Open Monumentendag in Brielle. Dit jaar extra uitgebreid: er vele activiteiten door heel de vesting heen en kunt u ambachtelijke gerechtjes proeven bij de Brielse horeca.

Bijzondere panden, zoals het geuzenkerkje en de vrijmetselaarsloge zijn open én er zijn overal activiteiten in de binnenstad, zoals een bijzondere lezing van Bob Benschop in Theaterwerk de Wildeman, rondleidingen door Theun Klein langs glas-in-lood ramen, korte vaartocht met het geuzenschip voor 1 euro, Menno van Coehoorn legt uit over de vesting bij Bastion VIII en nog veel meer.

Bron: http://www.cultuurwebbrielle.nl/monumentendag/

Gevelsteen ‘Egter van Wissekerke’

Coupure Kaaistraat/Oostdam

Aan het einde van de Kaaistraat, (Oostdam) bij bastion III, ziet u in de Oostwal een coupure, een doorgang voor alle verkeer dat Brielle in- en uitgaat.

Voor 1950 maakte de doorgang deel uit van de beveiliging tegen hoog water en zijn in de coupure twee houten vloeddeuren aangebracht. Na het sluiten van de Brielse Maas op de 3e juli 1950 hebben deze deuren hun functie verloren.

In 1587 werd de stad uitgebreid aan de oostzijde en werd de toenmalige poort 1e Kaaipoort gesloopt en vervangen door de 2e Kaaipoort aan het einde van de Kaaistraat. Om diverse redenen werd deze poort ook weer gesloopt, waarna de 3e Kaaipoort ten noorden van Bastion III in 1709 is gebouwd (de huidige poort). Op de plaats van de 2e Kaaipoort werd een sortiepoortje aangebracht, een kleine doorgang in de wal voor voetgangers en vee. In verband met toenemende verkeer werd in 1936 de huidige coupure aangebracht. Ter nagedachtenis aan de Brielse burgemeester Frederik Jacobus Daniël Cornelis Egter van Wissekerke onder wie dit en meerdere werken in Brielle tot stand kwamen, werd deze plaquette, aangeboden door de burgerij, in de keermuur van de coupure aangebracht. De plaquette is gemaakt door de Brielse kunstenaar Martinus Leonardus Middelhoek.

Het wapen aan de linkerzijde is het stadswapen van Brielle, wit-rood-wit. Aan de rechterzijde bevindt zich het wapen van de familie Egter van Wissekerke.

Aanvullende informatie: Bron: Boekje Brielsche straatnamen J.Klok Jzn.
Het is geen steen maar een bronzen plaquette.
Een Sortiepoortje wordt ook wel een poterne genoemd.

Terug naar Overzichtkaart Brielse Gevelstenen >

Werk aan de Vestingwerken: Doorwerken tijdens de zomermaanden

In tegenstelling door voorgaande jaren hebben deze keer geen zomerstop ingelast om een aantal kleinere klussen af te maken. En we waren gevraagd om voor de Plantage een houten keet te bouwen voor een van de binnentuinen. En hoewel het niets met de wallen te maken heeft, besloten we dit werk voor het goede doel uit te voeren.

Hoewel het allemaal prefab was, bleek niet alles even duidelijk, zelfs niet met de handleiding erbij. Maar toen we eenmaal het begin hadden ging het snel. In vier ochtenden was de klus geklaard.

Ondanks vakanties, weekeinden kamperen en varen, waren er elke zaterdag en maandag voldoende mensen om een aantal zaken af te maken.

Het kanon op het Wellerondom had een opknapbeurt nodig, omdat kinderen er graag op klimmen.

Op de nieuw geplaatste affuiten op Bastion V en op het Prikkevest moesten bij 2 affuiten de wielen er nog aangezet worden. Op het Prikkevest moest de autokrik eraan te pas komen, want het affuit stond te laag.

Ook werden de beugels aangebracht om het kanon om zijn plaats te houden, hoewel zelfs vandalen moeite zouden hebben om het kanon te lichten. Na nog wat schilderwerk waren we hiermee klaar.

Bastion V

We hadden al nieuwe deuren gemaakt en geplaatst en ook twee nieuwe ophangpunten aangebracht. Maar er is nog meer te doen. Omdat Bastion V laag ligt zullen we moeten zorgen dat er geen water via het pad het bastion binnenloopt.

Daarom moet er een geul voor de drempel komen, gevuld met grint, die het water opvangt. Dus hakken en graven. Het leek wel een archeologische opgraving; best spannend wat we zouden vinden. Maar dit was teleurstellend. Er bleek onder de teerlaag ook nog een dunne cementen vloer te liggen en bij de muren vonden we de brede fundamenten van de muren. Alles zal eruit moeten met behulp van een kraantje. Daarna moet er in het zand een klinkerpad aangelegd worden.

Maar eerst moet ook de drempel weer vernieuwd worden, zodat de binnenkant weer kan opdrogen.

De komende weken hebben we tijd om na te denken wat we met dit Bastion kunnen doen in de toekomst.

Werk aan de Vestingwerken: Juni, klusmaand!

Deze maand allerlei dingen afgemaakt die om de een of andere reden waren blijven liggen.

Het is nu duidelijk dat we elk jaar bepaalde plakken op de muren van de bastions moeten bijwerken. Dit is te zien bij het Kruithuis, maar ook bij Bastion VIII. We hebben een speciale soort verf geprobeerd en nu maar kijken hoe het er volgend jaar uitziet.

We hadden de nieuwe deuren al geplaatst in Bastion V, maar er moesten nog schuiven en een slot op gemaakt worden.

De laatste hand werd gelegd aan de 8 ontbrekende wielen, o.a. voor een kanon op Bastion V.

Bij Bastion V moest een deel van de houten vloer vervangen worden waar de affuiten op staan.

Daarna konden de twee affuiten op hun plek gezet worden en de kanonnen er op gelegd worden. Dit had wat vertraging want de eerste keer kon de kraan de kanonnen niet tillen. Maar op wat wielen en kleine details na staan ze weer te pronken.

Een “nieuw” oud kanon voor het Kruithuis

De mensen van het Kruithuis hadden ons gevraagd om een onderstel te maken voor een klein kanon. Een echt affuit was niet nodig, dus hebben we de restanten van het oude onderstel van het museum gebruikt.

Het kanon is een gift van de heer van der Ban uit Hellevoetsluis en is uit de Noordzee gevist. Verder is er niets van bekend.
Het kanon is met een soort kraantje op een palletwagen geladen. Aan een touw hebben we de wagen langzaam de helling naar de brug laten afzakken.

Ondertussen is het onderstel aan de grond veranderd door middel van twee stalen buizen en is het kanon op het onderstel gezet. En daarna was het tijd voor koffie.

Bij de controle of het kanon wel goed lag, zagen we tekens op het kanon staan. Het leken wel de drie kruisjes van de stad Amsterdam.

De kanonnenploeg poseert tevreden bij de nieuwe aanwinst.

Erfgoedgilde geïnstalleerd!

Burgemeesters en wethouders hebben op vrijdag 26 juni het Erfgoedgilde Den Briel officieel geïnstalleerd.

“Bewoners als ambassadeur voor het erfgoed van Brielle. “

In 2014 zijn vertegenwoordigers van de werkgroep Kanonnen & Affuiten, Historische Vereniging de Brielse Maasmond, de 1 April vereniging en de gidsengroep samengekomen om te kijken of er mogelijkheden waren tot samenwerking in het belang van het Brielse erfgoed.

Met de installatie afgelopen vrijdag is deze samenwerking nu geformaliseerd. Bijzonder is dat hiermee officieel ruimte is gecreëerd voor particulier initiatief, dit is erg bijzonder in Nederland. (lees hier daar meer over)

Willem Delwel (voorzitter van H.V. De Brielse Maasmond) is aangesteld als voorzitter voor het Erfgoedgilde. Daartoe behoort, naast bovengenoemde partijen, ook de werkgroep Bastions Ontsloten en de onlangs opgerichte werkgroep Gevelstenen. Natuurlijk is het goed mogelijk dat er nog meer initiatieven zich in de toekomst aansluiten.

Het beeldmerk (zie rechts) is ontworpen door bureau RS Creative Media.

Wil je ook bijdragen en meewerken aan de doelen van het erfgoedgilde, laat het ons weten via info@levedevestingbrielle.nl

Nieuws DICHTBIJ: “Eindelijk plan voor Ravelijn”

Dichtbij 24 – 6 – 2015 – Janet van Klink

Eindelijk plan voor Ravelijn

BRIELLE – Na jaren ligt er weer een plan voor het verlaten en door groen overwoekerde Waterravelijn bij de Kaaisingel in Brielle.

De Brielsche Aap wordt een bijzondere en magische ontmoetingsplek’.
Initiatiefneemster, de fotografe Edith Schoon, is betoverd door het eilandje tegenover het parkeerterrein van supermarkt Jumbo. Ze ontdekte het twee jaar geleden tijdens een fotoreportage en was verbaasd dat het toegangshek normaal is gesloten. ‘Iedereen moet hier naar toe kunnen en er van genieten’, vond ze. Dus ging Schoo met haar ideeën aan de slag. Nu ligt er een plan. De oude kas blijft staan. Daarbij komt een natuurspeeltuin. In de nieuwe oranjerie komen een restaurant en een expositieruimte. De oranjerie is ook bedoeld voor creatieve activiteiten als workshops, muziek en theater. Inde buitenruimte kan worden gepicknickt. ‘In de oranjerie kan je een picknickmand halen. Duurdere, maar ook goedkope, voor mensen die zich minder kunnen veroorloven’, alsdus Schoo. Ze wil ruimte bieden voor kinderpartijtjes, bruiloften en bedrijfsevenementen. In de zomer komt er op het eilandje een stadsstrand. In de wintermaanden wordt dat ingewisseld door koek en zopie.

Inspireren.

Schoo hoopt dat jong en oud gaan genieten op het ravelijn en elkaar inspireren door kunst en cultuur. ‘We willen van alles toevoegen aan het eiland en niets weghalen. De natuur zoals die nu is willen we behouden’. Ze gaat samenwerken met scholen. Zo komt het groenonderhoud voor rekening van leerlingen van het Wellantcollege.

De Brielse raadsleden reageren verheugd op De Brielsche Aap. Eerder gingen plannen voor onder meer een wellness centre niet door. ‘Die zijn allemaal gestruikeld over financiering’, weet raadslid Yvonne de Groot (PvdA) nog. Schoo geeft aan de financiering rond te hebben.
Het eiland blijft eigendom van de gemeente Brielle. Die stelt als voorwaarde dat het terrein openbaar toegankelijk is.

Werk aan de Vestingwerken ‘Mei, een pechmaand’

Er zijn van die dagen dat alles een beetje tegenzit. Nu in dit geval zat alles tegen in de maand mei. We wilden het laatste affuit afbouwen, maar hadden niet voldoende grote ringen meer. Dus vlug besteld, want op internet waren geen dikken ringen van deze diameter te vinden. Ook hadden we een tekort aan houtdraadbouten, maar die konden we wel via internet bestellen.

Leen van Dijk ontdekte dat we nog te weinig wielen hadden gemaakt, namelijk 4 in plaats van 8; dus aan de slag.

Omdat de bandzaag niet goed werkte, eerst beide delen op elkaar gelijmd dan pas rond zagen. Dit was geen goed idee, want met de cirkelzaag ging het niet zo nauwkeurig en moest er veel meer geschuurd worden.

Dus daarom alles met de hand gezaagd, geschuurd enz.

Gelukkig is de werkgroep versterkt met een nieuw lid, Kees de Bruyn.

De ringen waren er snel en het affuit kon worden afgebouwd en de wielen erop gezet worden.

Koos Steentjes had uit Havlickuv Brod scharnieren meegenomen, die door een lokale smid op ambachtelijke wijze gemaakt waren. We besloten, gelet op de prijs-kwaliteitverhouding ook de “handvatten” door de smid te laten maken. We vonden op een van de affuiten dit mooie gesmede exemplaar.

Binnenkort kunnen we eindelijk aan Bastion V beginnen. Het vlonder waarop een van de kanonnen staat is verrot, dus nieuw hardhout besteld.

Over hout gesproken… We hebben nog eikenhout liggen voor 3 nieuwe affuiten. Maar het was erg nat, maar het hout kan nog de hele zomer drogen. Wel ontdekten we houtworm in de korte plankjes waarvan de wielen worden gemaakt. Het hout droogt nu wel, maar krijgt wel erg veel scheuren. We zullen met de leverancier over een compensatie moeten praten.

Voorne in stelling (Pinksterweekend)

Op zaterdag 23 mei (Pinksterweekend) vindt voor de vierde maal Voorne in Stelling plaats. In Hellevoetsluis, Rockanje, Oostvoorne en Brielle kunt u de militaire historie van Voorne bekijken.

Centraal is de fietsroute over het eiland Voorne waarbij u langs alle objecten komt waar een stukje militaire historie te vinden is. Hoe u de route fietst, loopt of met de auto rijdt maakt niet uit. De hele route is ruim 50 Km. Alle activiteiten zijn gratis en geheel voor eigen risico.

Voorne heeft een rijke militaire historie. Reeds in de tijd van Michiel de Ruyter was men beducht voor aanvallen waarbij men Voorne zag als ideale plek voor een vijand om een landing uit te voeren. Het eiland Voorne kon dan een gemakkelijk bruggenhoofd vormen voor een aanval op de Vesting Holland. Bekijk hieronder het programma  (klik erop voor een vergroting) of op www.voornewiki.nl

Het Kruithuis zoekt enthousiaste vrijwilligers

Bron: http://www.brielsnieuwsland.nl/

Brielle – Sinds 22 maart 2014 heeft Brielle er een kleine, maar fijne historische toeristische attractie bij: het Kruithuis.

In het eeuwenoude Kruithuis op de wallen heeft de 1 April Vereniging een oudheidkamer ingericht met een permanente expositie over de 1 aprilvieringen door de jaren heen. De oudheidkamer zal de activiteiten van de 1 April Vereniging in de zomermaanden zichtbaar maken voor bezoekers – Briellenaren, toeristen, scholieren en potentiële nieuwe leden, want de vereniging mag best groeien. Daarnaast zullen andere culturele groepen, zoals de molenstichting en de gidsengroep, van het Kruithuis gebruik maken.

Het Kruithuis is tussen 1 april en 1 november geopend op zaterdag van 11:00–16:00 uur en op zondag van 12:00–16:00 uur en op aanvraag (via bestuur@1aprilvereniging.nl). De 1 April Vereniging houdt het Kruithuis draaiende met een groep vrijwilligers.

Om het Kruithuis open te kunnen houden zoeken de vrijwilligers nieuwe collega’s; suppoost M/V. Een suppoost is op zaterdag van 11:00-13:30 of van 13:00-16:00 aanwezig of op zondag van 12:00-14:00 of van 14:00-16:00 uur. Je bent dus eens in de 4 weken (altijd in overleg) 2 of 2,5 uur aanwezig.

Wil je ook af en toe een paar uurtje de oudheidkamer bemensen? Neem dan contact op met Robert Jansen (r.rjansen@upcmail.nl) of Ad Hoogerwerf (adhoogerwerf@hotmail.nl).

Mooi uitzicht vanaf trap Molenbolwerk

Door: Jopie van der Voorde (“Je bent een Briellenaar als…” )

We kunnen het NIET eens zijn met het plaatsen van de Kantelen en het zonde vinden van het GELD maar het blijft een prachtig uitzicht op de Vest aldaar. ( Voor de ouderen onder ons was hier Vroeger het Oude Zwembad en aan de linkerzijde het zgn. Vlooienbad) Ben even foto’s gaan nemen. Hier komen ze..

Werk aan de vesting: April, laatste affuit dit seizoen gebouwd

Na een geslaagde 1 april viering weer aan het werk, hoewel de gelederen door vakantie en dergelijke flink zijn uitgedund. Er staat nog een affuit dat afgemaakt moet worden en er moeten nog een aantal wielen gemaakt worden. We hebben namelijk 4 wielen gebruikt voor het museum affuit.

Het boren van de verticale gaten gaat steeds makkelijker en de draadeinden passen de eerste keer. Daarna moeten de draadeinden nog afgezaagd worden.

De wielen zijn de meest arbeidsintensieve delen van het affuit. Eerst worden twee planken aan elkaar gelijmd. Gelukkig zijn deze al op maat gezaagd. Daarna wordt er een rond gat in geboord. Halverwege het boren wordt een deel van het hout met een beitel verwijderd.

Daarna wordt aan elke kant nog een plank gelijmd. Twee van deze delen met gaten worden op elkaar gelijmd en daarna wordt de buitenkant rond gezaagd.
De afwerking gebeurd met een schaaf en schuurmachine.

Gelukkig is er altijd nog tijd om een verjaardag te vieren, met taart!

Enkele aanwinsten voor de collectie in het Kruithuis.

Laatste nieuws vanuit de Oudheidkamer van Brielle

1 mei 2015:

Enkele aanwinsten voor de collectie in het Kruithuis. Een scheepskanon (geschonken door Arie van den Ban van Historyland Hellevoetsluis), een kuras (Carola), een verzameling sabels, helmen, muziekinstrumenten en andere voorwerpen uit de nalatenschap van Fons Löbker (bruikleen van Dave), en een blik met poort uit 1972…

Bevrijdingsfestival: 70 jaar Vrijheid

In de meivakantie staat Brielle van 1 t/m 5 mei helemaal in het teken van de Bevrijdingsdagen van 1945. Legervoertuigen uit die tijd komen naar Brielle om zo geallieerden onderdak te bieden, op het Blijkersbolwerk en het Bastion V verrijst een groot legerkampement. Net als vorig jaar belooft dit wederom een unieke gebeurtenis in de regio te worden!

Vier dagen lang is het mogelijk om van dichtbij te bekijken hoe het er in zo’ n kampement aan toeging tijdens de laatste oorlogsdagen. Verder worden er op de wallen en in de Brielse binnenstad enkele demonstraties gegeven waarbij historische gebeurtenissen worden nagespeeld in de vorm van re-ënactments.

Heel bijzonder:
Dit jaar komen er op diverse dagen veteranen die in de oorlog hebben gevochten.
In ieder geval al 3 Amerikaanse WO2 veteranen, we zijn in overleg om er meer deel te laten nemen aan het 70-jarige bevrijdingsjubileum.

Natuurlijk is er in dit weekend nog veel meer te doen en te beleven in Brielle. Zo zijn alle winkels open, is er muziek uit 1945 op straat, speelt er een Band of Liberation & pipes o.a. op de Markt, de terrasjes staan klaar en ook in de Brielse Synagoge en het museum vinden activiteiten plaats die helemaal aansluiten bij wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd. Zo kunt u met de stadsgidsen een stadswandeling maken en u laten vertellen over de Oorlogstijd in Brielle! Dit jaar start het festival met het Bevrijdingsconcert van het Randstedelijk Mannenkoor in de Brielse Dom op vrijdag 1 mei om 20.00 uur.

Het definitieve programma vindt u op: www.bevrijdingsfestivalbrielle.nl

Vrijdag 1 mei

09.00 uur: Opzetten kampement WO2
09.00 uur: Winkels open, ook ’s avonds diverse winkels open
13.30 uur: Stadswandeling Brielle in Oorlogstijd 1940 – 1945, Catharijne kerk Lees meer >
13.30 uur: Tentoonstelling Synagoge Brielle
14.00 uur. Museum geopend, met wo2 thema
20.00 uur: Bevrijdingsconcert Randstedelijk Mannenkoor met het thema ‘We’ll meet Again’. Burgemeester Gregor Rensen opent tijdens deze avond in de Sint-Catharijnekerk het bevrijdingsfestival 2015.

Zaterdag 2 mei

08.30 uur: Rondrit over de gemeente Bernisse, waarbij alle dorpjes de stoet “binnenhalen”
10.00 uur: winkels open
13.30 uur: Stadswandeling Brielle in Oorlogstijd 1940 – 1945, Catharijnekerk
13.30 uur: Tentoonstelling Synagoge Brielle
14.00 uur. Museum geopend, met wo2 thema
17.00 uur: tot 02.00 Gezelligheid in de Brielse Horeca

Indien het weer het toelaat, komt er een overvliegende Lancaster en onder andere een Auster, Piper Cub, en een Tiger Moth. Deze zullen rond 16.30 over Brielle heen vliegen!

Zondag 3 mei

10.00 uur: kampement geopend.
11.00 uur: Burgemeester op het Kampement voor de geallieerde echt WO2 Veteranen!!
12.00 uur: Koopzondag winkels en gezelligheid in de Brielse horeca
12.00 uur: Parade voertuigen WO2 met oorlogsveteranen
13.30 uur: Stadswandeling Brielle in Oorlogstijd 1940 – 1945, Catharijnekerk
13.30 uur: Tentoonstelling Synagoge Brielle
14.00 uur. Museum geopend, met wo2 thema
14.00 uur: Re-Enactment
14.30 uur: Mock Battle (schijngevecht) op het Scharloo
16.00 uur tot 22.00 uur Band of Liberation & pipes
20.00 uur: tot 01.00 Gezelligheid in de Brielse Horeca

Maandag 4 mei

10.00 uur: kampement geopend
14.00 uur. Museum geopend, met wo2 thema
19.00 uur: Start stille omgang vanaf de Burg. H. van Sleenstraat (bij gedenkteken)
19.45 uur: Aankomst Kerk, optreden H.O.V. “Libertatis Primitiae” en voordracht gedichten
19.55 uur: Toespraak door waarnemend burgemeester Gregor Rensen bij het Monument
20.00 uur: 2 minuten stilte, gevolgd door het blazen van ‘The Last Post’, ook op kampement in “eigen” stijl.
20.02 uur: Kranslegging door de burgemeester en bloemen leggen leerlingen en aanwezigen
20.10 uur: Vertrek naar de Sjoel. Declamatie van gedichten.
20.10 uur: Sluiting

Dinsdag 5 mei

10.00 uur: kampement geopend.
12.00 uur: Bevrijdingsmarkt op de Turfkade
12.00 uur: Koopzondag winkels en gezelligheid in de Brielse horeca
13.00 uur: Parade voertuigen WO2 met oorlogsveteranen
13.30 uur: Stadswandeling Brielle in Oorlogstijd 1940 – 1945, Catharijnekerk
13.30 uur: Tentoonstelling Synagoge Brielle
14.00 uur. Museum geopend, met wo2 thema
14.00 uur: Re-Enactment en displays in het centrum
17.00 uur: tot 01.00 Gezelligheid in de Brielse horeca

Meer informatie vind je op de site: www.bevrijdingsfestivalbrielle.nl

Weer enkele gevelstenen toegevoegd aan Levedevestingbrielle.nl…

Op 14 april zijn er weer enkele gevelstenen toegevoegd aan de website. Deze keer gaat het om twee gevelstenen aan het Maarland:

1. Maarland NZ 49: een gevelsteen met een  ‘Haringbuis’ erop (vissersboot, verwijzend naar het verleden van Brielle als één van de grootste visserijhavens van Holland.)

2. Maarland NZ 24: een gevelsteen op het voormalige woonhuis van viceadmiraal Witte de With.

Hieronder alles over deze laatste. Wilt u alle gevelstenen die door de werkgroep ‘Gevelstenen’ tot nu toe zijn gedocumenteerd bekijken, ga dan naar de Overzichtkaart Gevelstenen.

Perfer et Odura betekent: ‘Verdraag en Volhard’.

Hier is de aartsengel Michael afgebeeld in gevecht met de Draak (duivel):

Dit fraaie huis uit ongeveer 1700 behoorde vroeger toe aan de Brielse viceadmiraal Witte de With. Deze werd in 1646 door de Franse koning verheven in de Orde van St. Michael. De aartsengel Michael was de aanvoerder van Gods engelen en bond de strijd aan met de draak (duivel).

Michael zien we hier afgebeeld met in de rechterhand een zwaard en in de linkerhand een blauw schild met een zilveren kruis. Michael staat op de duivel!
Boven de ramen zijn kopjes te zien.

Maarland Noordzijde 24 vroeger:

Het pand nu:

Terug naar de overzichtkaart van Brielse gevelstenen >

Werk aan de Vestingwerken ‘Maart; drie nieuwe affuiten geplaatst’

Het nieuwe affuit voor het museum is bijna klaar. Nog wat verven, de wielen monteren en ook nog touwen splitsen. De affuiten op een schip, ook wel rolpaard genaamd, waren voorzien van touwen, die moesten voorkomen dat het kanon na het afschieten te ver naar achter ging. Na het laden werd het kanon d.m.v. schoten weer voor de opening getrokken. Ook werd nog snel een spie gemaakt, waardoor de elevatie van het kanon werd bepaald.

Het kanon staat klaar voor het transport naar het museum.

Het kanon staat nu nog op het oude onderstel. Eerst moet een brugkraan gebouwd worden, zodat het kanon opgetild kan worden. Het oude onderstel wordt vermaakt om het gewicht van het nieuwe affuit en kanon gelijkmatig te verdelen over de natuurstenen vloer.

Het kanon lag jaren op z’n kop en moest gedraaid worden,

De volgende dag werd het nieuwe affuit op zijn plaats gebracht en werd het kanon langzaam op zijn plaats gelegd.

Op woensdag 25 maart werd het nieuwe affuit door wethouder Dick Verbeek officieel op het nieuwe affuit gelegd. De bouwploeg poseert trots bij het nieuwe affuit.

En zo ziet het nieuwe kanon eruit in de hal van het museum.

Maar er was nog meer te doen. Er stonden 2 nieuwe en 2 gerenoveerde affuiten klaar; voor Bastion V en Bastion IX. Maar eerst moesten de opstelplaatsen schoongemaakt worden. Het bleek dat een van de vlonders bij Bastion V rot was en vernieuwd moest worden.

Daarom voor 1 april eerst de twee nieuwe affuiten geplaatst, want die moeten op 1 april gebruikt worden. Het “zware materieel staat klaar; de affuiten op de vrachtauto en een kraan om de affuiten op zijn plaats te zetten en de kanonnen erop te leggen. Als alles op zij plaats staat moeten de wielen er nog aangezet worden en de beugels over de “armen” van het kanon gemonteerd worden.

In april zullen we nog een affuit afbouwen en aan het werk bij Bastion V.

Hart van Nederland 2-4-2015: ‘Geuzengat uitgegraven in Franeker’

Hart van Nederland, donderdag 2 april 2015:

Het mysterieuze Geuzengat in het Friese Franeker wordt in ere hersteld. De Franekers hopen dat het gangenstelsel uit de Tachtigjarige Oorlog voor busladingen vol Japanners en Amerikanen gaat zorgen.

In de tijd van de oorlog was het gat een kleine doorgang in het Noorderbolwerk, dat diende als verdedigingswal. Wanneer de stadspoorten dicht waren, konden mensen door het gangenstelsel de stad in en uit. De inwoners van het dorp hopen dat dit de nieuwe toeristische attractie van Nederland gaat worden.

Klik op onderstaande afbeelding om de uitzending te bekijken:

Foto-verslag: Nieuw Affuit onder het kanon van Maarten H. Tromp

Persbericht: Nieuw Affuit onder het kanon van Maarten H. Tromp

Persbericht vanuit ons museum:
Plaatsing rolpaard kanon Maarten Harpertszn Tromp in Brielle op 25 maart

In aanwezigheid van wethouder Dick Verbeek wordt op woensdag 25 maart 2015 om 11.00 uur een getrouwe kopie van een 17de –eeuws rolpaard onder het kanon van “De Brederode” van Maarten Harpertszn Tromp geplaatst. Het kanon weegt 1.875 kilo.

Oudheidkamer Kruithuis 1 april weer open na wintersluiting!

Het kruithuis is vanaf 1 april weer geopend voor publiek. De Oudheidkamer herbergt een expositie-ruimte over de geschiedenis van de 1-April vieringen.

Openingstijden:

Tijdens de 1 April viering is het Kruithuis geopend van 10 – 16 uur

Daarna elk weekend: op zaterdag van 11 – 16 uur en op zondag van 12 – 16 uur.

Kruithuis in de stad?

Het Brielse kruithuis was op een redelijk veilige, afgelegen plek op een bastion gebouwd.

In Delft lag het kruit aanvankelijk in de stad. Zie hier het gevolg:

Ze komen!

Door: Corrie de Winter
Bron: Website Columbus Travel

Het is 1 april 1572. Coppelstock, de veerman die heen en weer roeit tussen Maassluis en Brielle ziet in de Maasmond een grote vloot geuzenschepen liggen. Deze Watergeuzen zijn opstandelingen die het niet eens zijn met het Spaanse gezag. Zij willen bijvoorbeeld meer godsdienstvrijheid, minder belastingen en betere rechtspraak. Dit alles wordt niet toegestaan, de regels worden almaar strenger. De opstandelingen, die zich geuzen zijn gaan noemen, vluchten de bossen in (de bosgeuzen) of ze gaan het water op.
Nu zijn er op 1 april nauwelijks Spaanse soldaten in de stad, dus Coppelstock adviseert de stad in te nemen voor de Prins van Oranje, de leider van de Opstand. De vroedschap en de burgemeester aarzelen erg lang en de bevelhebber van de vloot, Lumey geeft zijn mannen het bevel de poort in te beuken met een scheepsmast.

Elk jaar wordt het verhaal van 1 april nagespeeld.
De bevolking (ik ook) is passend gekleed, dus je waant je echt in 1572. Ook de kinderen doen mee. Dit jongetje rent over de vestingwal vlakbij de Noordpoort om te vertellen dat de geuzen in aantocht zijn.
Bijzonder spannend, ieder jaar weer.

Werk a/d Vesting: Februari 2015; nieuw affuit voor ’t kanon van Tromp

In het Historisch Museum Den Briel staat in de hal een kanon van het schip van admiraal Tromp, de Brederode. In 1658 ging het schip van de gesneuvelde vice-admiraal Witte de With tijdens de Slag in de Sont ten onder. Nu staat het kanon op een onderstel zonder wielen en de werkgroep Kanonnen en affuiten maakt een nieuw affuit, aangepast aan de afmetingen van dit kanon.

Maarten Harpertszoon Tromp (Den Briel, circa 23 april 1598 – Slag bij Ter Heijde, 10 augustus 1653) was een Nederlands zeevaarder en luitenant-admiraal in de Nederlandse marine. Tromp geniet faam als bekend zeeheld in de Nederlandse geschiedenis.

Tijdens de Driedaagse Zeeslag en opnieuw in de Zeeslag bij Nieuwpoort werd Tromp verslagen De Britten begonnen een blokkade van de Nederlandse kust. Bij een geslaagde poging die te breken, de Slag bij Ter Heijde, werd Tromp op 10 augustus 1653 op de Brederode door een Engelse scherpschutter vanaf het schip van admiraal William Penn dodelijk in de linkerborst getroffen. Zijn laatste woorden zouden zijn geweest: “Ik heb gedaan, houdt goeden moed”; maar volgens ooggetuigen was hij op slag dood.

De Brederode liep van stapel in 1644 en was een ontwerp van de Rotterdamse scheepsbouwer Jan Salomonsz van den Tempel. De lengte was ongeveer 42 meter, de breedte acht meter, het vrijboord 4,2 meter en de diepgang vijf meter. Het had een waterverplaatsing van 800 ton en het had tussen de 53 en 59 kanonnen. De Brederode had in 1652 de volgende bewapening: vier 36-ponders, twaalf 24-ponders, acht 18-ponders, twintig 12-ponders, tien 6-ponders, vier 4-ponders, waarbij de zwaarste en gevaarlijkste kanonnen op de onderste geschutsrij lagen, de vier 36-ponds jacht- en hekstukken in de voor- en achterkant.
Hoeveel ponden het kanon van het museum is, moeten we nog uitzoeken.

Hieronder foto’s van de bouw van dit nieuwe affuit.

Het maken van de assen. Dit is geheel handwerk.

De bovenste balken krijgen uitholling waarop de armen van het kanon rusten.

Het stellen van de assen en afmeten, inzagen en beitelen van de twee chassisbalken.

Op de assen en tussen de chassisbalken komen twee blokken, samengesteld uit 3 delen en aan elkaar gebout.

Aan de voorkant komt stuk hout waardoor ook nog een draadeind moet.

Op de chassisbalk komen aan beide zijden nog 4 balken en die moeten aan de voorkant allemaal aan de chassisbalk bevestigd worden d.m.v. een lang draadeind. Zelf met een boor van 60 cm lang lukt dit niet in een keer.

De basisvorm is klaar.

Hopelijk kan dit affuit voor 1 april in het museum geplaatst worden.

De maand heeft de werkgroep ook nog een mal gemaakt van de rondingen van ramen en deuren van de Courtine. Met het opknappen van dit bastion zal deze zomer worden begonnen, maar eerst moeten nieuwe deuren en luiken voor de ramen worden gemaakt.

In februari werd ook weer een partij eikenhout afgeleverd. Gelukkig wel op maat gezaagd, maar wel nog erg nat. Dit hout kan tot komende winter goed drogen en dan begint de bouw van nog eens 5 affuiten.

27-2-2019: Nieuw opgerichte werkgroep ‘Gevelstenen’ in het Briels Nieuwsland

Hieronder het krantenbericht van woensdag 25 februari in Briels Nieuwsland:

Video Brielle in het nieuwe RTL4-programma Nederland Heeft Het

Uitzending 15 Februari 2014, RTL 4

Krijn van Driel tekent plattegrond voor de Oudheidkamer

De Brielse kunstenaar Krijn van Driel heeft belangeloos voor de Oudheidkamer te Brielle een tekening gemaakt naar de plattegrond die Jacob van Deventer in de 16de eeuw van Den Briel maakte.

Van de tekening van Krijn wordt een drukplaat gemaakt die de Kruithuiswerkgroep komend seizoen zal gebruiken bij een educatief programma voor scholieren.
Bedoeling is dat de leerlingen zelf een ets drukken van de plattegrond. De kaart geeft Brielle weer ten tijde van de inneming door de watergeuzen.

Krijn bedankt!

Werk aan de vesting: Januari, uitgerust weer aan het werk

Januari, uitgerust weer aan het werk

In december hebben we nog wat klussen afgemaakt, zoals verfwerk van een affuit en het ijzerwerk en de wielen zijn geschilderd.

Ook wordt het derde affuit opnieuw opgebouwd en dit bleek meer werk dan een nieuwe bouwen.

Ondertussen wordt een begin gemaakt met het vierde affuit dit seizoen.

Een klus moet nog voor de kerst afgemaakt worden. Het ophangen van de nieuwe deuren, met nieuwe scharnieren, in Bastion V.

In januari start de “massa productie” van de wielen, want die moeten allemaal nieuw gemaakt worden. Het wiel bestaat uit 2 delen, elk drie planken die aan elkaar gelijmd worden. Eerst wordt het ronde gat gemaakt en daarna wordt de buitenkant rond gezaagd. Als laatste worden de twee delen aan elkaar gelijmd en dan met 8 bouten vastgezet.

Het derde gerenoveerde affuit is nu ook klaar en kan in maart weer teruggeplaatst worden.

Het voorbereidende werk voor het vierde, nieuw te bouwen affuit gaat door. Alles eerst in de grondverf en dan pas bouwen.

Alle delen van een affuit worden met lange draadeinden aan elkaar gezet, maar eerst moet er geboord worden. Nauwkeurigheid is nu belangrijk.

Ook aan de details wordt aandacht besteed, zoals het dichtmaken van de boorgaten met een houten plug.

Volgende maand maken we het vierde affuit af en gaan we beginnen aan een nieuw affuit voor het kanon in de hal van het museum.

Brielse vesting in nieuw RTL 4 programma!

Op 3 februari 2015 zijn er in Brielle opnames gemaakt voor het nieuwe RTL4 programma “Nederland heeft het”.

De opnames zijn uitgezonden op zondag 15 februari om 14:00 uur (herhaling op 21 februari). U kunt hier de uitzending bekijken:      Bekijk ‘Nederland Heeft Het’ op RTL XL.nl
Er zijn opnames gemaakt in het museum, de binnenstad en de vesting.

Het verhaal over het erfgoed van Brielle wordt verteld door Marijke Holtrop, Tom Cartier en Koos Steentjes.

Prachtige foto: Wandeling door donker Brielle

Van het Kruithuis tijdens de ‘wandeling door donker Brielle’, georganiseerd door Gidsengroep Brielle (www.gidsengroepbrielle.nl). De foto is gemaakt door Corrie de Winter. Klik op de foto voor een vergroting:

College neemt plan Bastions Ontsloten in ontvangst

Dinsdag 13 januari heeft het Brielse College het projectplan ‘Bastions Ontsloten’ in ontvangst genomen. Samen met Koos Steentjes van de werkgroep Kanonnen en Affuiten was initiatiefnemer Rein Groen namens de Projectgroep ‘Bastions Ontsloten’ richting stadskantoor getogen. Ze hebben beiden een presentatie laten zien van de twee verschillende projecten die zoveel met elkaar te maken hebben. N.l. de Brielse wallen aantrekkelijker te maken voor burgers en toeristen. Burgemeester en wethouders reageerden erg enthousiast op de plannen en beloofden zich in te zetten om de geschetste plannen ook realiseerbaar te krijgen. Ook de relatie die in het plan wordt gelegd met het Vrijheidsbos viel in goede aarde bij het College.

Zowel het getoonde filmpje als beide presentaties zijn hier te bekijken.

Gevelsteen ‘Tobias’

Het verhaal van Thobias is in vele opzichten een wonderlijk verhaal. Het is een avontuur van een jonge man die met zijn reisgezel de aartsengel Rafaël in menselijke vermomming een lange reis maakt om geld op te halen voor zijn blinde vader.

Thobias ging samen met de engel op weg. De eerste nacht sliepen ze bij de Tigris. Toen Thobias de rivier in ging om zijn voeten te wassen, dook er plotseling een grote vis uit het water op die naar een van zijn voeten beet. Thobias kreeg de vis te pakken.

Rafaël vertelde hem dat hij de ingewanden uit de vis moest snijden daar deze als medicijn konden dienen. Rafaël vertelde Thobias dat als iemand wordt gekweld door een demon, je het hart en de lever in zijn aanwezigheid moet verbranden. Dan vlucht de demon voor de stank en komt hij nooit meer terug. De gal moet je in de ogen van een blinde smeren; als je er dan op blaast kan hij weer zien. Tobias gaat naar huis en geneest met de gal van de vis zijn vader.

Terug naar de kaart >

Gevelsteen ‘Winthont’

1613 Dit Huys is goet bequaem (= stevig gebouwd)
De Winthont ys syn naem.
Dit is een pakhuis van een molenaar geweest.
Een aantal molens hebben de naam ‘de windhond’ : (o.a. Woerden en Soest).
De snelheid van het draaien van de molenwieken wordt vergeleken met de snelheid van een windhond.

Terug naar de kaart >

Russische Delegatie bezocht vesting Brielle

Donderdag 18 december heeft een delegatie uit de Russische vestingstad Rostov-Veliki Brielle bezocht. De groep nam ook een kijkje in onze oudheidkamer in het Kruithuis. Voorzitter Wim van Noord sprak het gezelschap toe, waarna de Russen de expositie bekeken. De burgemeesters van Rostov-Veliki en Brielle schreven een dankwoord in het gastenboek.

Werk aan de Vesting November: renovatie van oude affuiten

Deze maand bracht de werkgroep Kanonnen en affuiten een werkbezoek aan Naarden. Dit stadje heeft een van de mooiste vestingwerken in Nederland. Van de gemeente namen de heer Johan Wessels en de wethouders Verbeek en Schoon deel. Het was een leerzame dag!

Maar er is ook gewerkt in november. De nieuwe scharnieren en hangen voor de deuren van Bastion V zijn eindelijk klaar. Dus kunnen we aan de slag, zodat Bastion V weer afgesloten kan worden.

We gaan ook verder met het opbouwen van drie affuiten. Het begin was moeilijk, omdat ondanks nummering de onderdelen niet meteen waren te vinden. En ook bleek dat we voortaan ook links en rechts moeten aangeven. Maar na veel passen en meten hebben we alle onderdelen gesorteerd en kan de assemblage beginnen. En daarna volgt het aflakken.

Maar er moeten nog 4 nieuwe assen gemaakt worden, namelijk voor de affuiten van Bastion IX. Dit is geheel handwerk.

Ook moeten er voor deze affuiten nieuwe wielen gemaakt worden. Hoewel het veel werk blijft, gaat het maken van de wielen wel een stuk sneller en door beter en nauwkeuriger zaagwerk hoeft er minder geschuurd te worden. Vier bestaande wielen worden gekit en geverfd.

Ook het ijzerwerk wordt aangepast. Niet alle affuiten hadden ringen om de kanonnen te verslepen. Dus nieuwe laten maken. Nu nog alles in de verf zetten.

In december maken we de drie affuiten af en gaan dan op kerstreces. De werkgroep kanonnen en affuiten wenst u fijne kerstdagen en een gelukkig en gezond 2015.

Inwoners als ambassadeurs voor het erfgoed van Brielle

– Ruimte voor particulier initiatief –

Het Erfgoedgilde en de gemeente Brielle zijn met elkaar in gesprek geweest en hebben afspraken gemaakt over de wijze waarop zij, ieder met behoud van eigen verantwoordelijkheden en initiatief, samenwerken aan het behoud, beheer en ontsluiting van het Brielse materiële en immateriële erfgoed. In de visie van de gemeente is het Brielse erfgoed niet alleen het domein van de gemeente of professionele instellingen. Het Brielse erfgoed gaat over volkscultuur als tradities en rituelen, maar ook over het wonen van burgers en alles wat zij in de fysieke omgeving hebben achtergelaten en voor toekomstige generaties zullen nalaten. Het Brielse erfgoed is daarmee vooral het domein van de inwoners zelf. Met respect voor ieders verantwoordelijkheid is erfgoed en aandacht voor het erfgoed het resultaat van een vlechtwerk en samenwerking.

De toekomstvisie Brielle Vesting is voor de gemeente nog steeds een actueel beleidsdocument. Op basis van deze visie zijn uitvoeringsplannen opgesteld en zullen toekomstige plannen aan deze visie worden getoetst. Ook het Erfgoedgilde kan deze visie gebruiken en zien als bandbreedte waarbinnen zij kan opereren in relatie tot de vestingwerken. Daar waar het Erfgoedgilde kansen ziet om zichzelf, de gemeente en anderen te inspireren, wordt zij uitgenodigd om daar vooral actief in te zijn. Die uitnodiging geldt ook voor alle andere gebieden van het Brielse erfgoed.

In het kader van het project 300 jaar vestingwerken zijn afspraken gemaakt over de aandachtbesteding. Er is voor gekozen om binnen de thema’s Behoud, Beleving en Borging activiteiten te ontwikkelen. Naast voornoemde toekomstvisie werden de kaders aangegeven door twee documenten, namelijk
“Het Basisdocument 1713-2013: 300 jaar vestingwerken” van Aart van der Houwen en Roel Slachmuylders en “Brielle 2013 De vestingwerken 300 jaar voltooid” van Marijke Holtrop. Deze twee documenten inspireerden de projectgroep om een programma op te stellen. Ook het erfgoedgilde kan deze en andere documenten of uitgaven gebruiken ter inspiratie voor haar programma’s. Van gemeentezijde is hiermee alleen aangegeven dat er diverse inspiratiebronnen zijn op basis waarvan het Erfgoedgilde aandacht kan besteden aan belangenbehartiging en kennisoverdracht. Om zich te profileren als klankbordgroep voor gemeente en erfgoed instellingen is er een keur aan netwerken beschikbaar die in samenhang de historisch geïnteresseerden vertegenwoordigen.

In de afgelopen twee jaar is ervaring opgedaan in het werken met vrijwilligersinitiatieven. Inwoners van Brielle hebben zich ingezet voor het behoud van objecten op de vestingwerken. Dit initiatief was inspirerend voor anderen om aandacht te vragen voor o.a. gevelstenen, flora en fauna op de vesting, het inrichten van de bunkers op basis van de verhaallijn “van tachtigjarige oorlog tot vrijheidsbos”. De gemeente ziet daarin dé kans voor het erfgoedgilde om haar bestaan te borgen in de Brielse samenleving en mensen enthousiast te krijgen om te participeren. Deze en voornoemde aanpak zal door de gemeente van harte worden gestimuleerd en gefaciliteerd. De burgers van Brielle zijn de ambassadeurs voor de vestingstad en haar erfgoed.

Bron: Gemeente Brielle

Russische delegatie bezoekt vesting Brielle

Op woensdagochtend 17 december a.s. brengt een delegatie van de Russische vestingstad Rostov-Veliki een bezoek aan Brielle. De Russische delegatie, onder anderen bestaande uit de burgemeester, de stadsarchitect en de cultureel attache van Nederland in Rusland, wil graag weten hoe Brielle haar culturele erfgoed en vestingwerken inzet voor het economisch profijt en maatschappelijk nut.  Burgemeester Gregor Rensen zal de delegatie ontvangen in het stadhuis. Vervolgens krijgen de gasten een programma aangeboden dat hen voert langs het museum, de Sint-Catharijnekerk met klokkenzolder, het Asylplein, de Jacobskerk, het Arsenaal, de wallen met kanonnen en affuiten, het kruithuis en Molen ‘t  Vliegend Hert.

Rondom de stad Rostov-Veliki werd in de 17de eeuw  een vesting aangelegd, onder leiding van de Nederlandse militaire ingenieur Jan Cornelius Rodenburg (door de Russen Jan Kornilov genoemd). De vestingomtrek is vergelijkbaar met die van Brielle.

Wikipedia over de stad:

Rostov (Russisch: Ростов, Oudnoords: Rostofa), tegenwoordig vaak aangeduid als Rostov Veliki (“Groot-Rostov” of “Rostov de Grote”), is een van de oudste steden in Rusland en een belangrijk toeristencentrum van de zogeheten Gouden Ring. De stad ligt aan de kust van het Neromeer in de oblast (bestuurlijke regio) Jaroslavl aan de Trans-Siberische spoorlijn. Het inwoneraantal bedroeg in 2002 ongeveer 35.300 inwoners.

Overkluizing Zuidspui, gezicht op de stadwal Brielle.

Tekst: Fré Eggens, foto’s : Leen van Geest van de Gevelstenengroep.

Wanneer we ter hoogte van het Chinees restaurant aan de Groene Kruisweg naar de stads wallen keken zagen we sinds vele jaren tussen het struikgewas¬ een soort poort. Een paar jaar geleden werd de onderdoorgang geopend en verlichting op de wal en de overkluizing aangebracht. Daar bleef het bij.

De onlangs opgerichte werkgroep Brielse Gevelstenen* inventariseerde de in onze stad aanwezige gevelstenen en stuitte ook op de overkluizing Zuidspui waar in het midden een sluitsteen aanwezig bleek te zijn. Na overleg met de gemeente werd de Monumentenwacht ingeschakeld die de gehele overkluizing in november 2014 op kundige wijze schoonmaakte. Het zicht op onze wallen werd hiermee aanzienlijk beter!

De sluitsteen bleek in dermate verweerde staat dat nog niet kon worden vastgesteld of er een afbeelding of polderwapen ooit op aangebracht is geweest. Nader onderzoek in de archieven is dus een vanzelfsprekende zaak. Mocht de werkgroep Brielse Gevelstenen een bewijs vinden van een polderwapen of anderszins, dan zal worden bezien of dit op de sluitsteen wederom aangebracht kan worden.

Een fraai gezicht op de stad!

* De werkgroep ‘Brielse Gevelstenen’ heeft zichzelf ten doel gesteld om de gevelstenen die Brielle rijk is, weer in ere te herstellen en publiekelijke aandacht te richten op deze mooie stukjes erfgoed. Wilt u met de werkgroep in contact treden over een bepaalde gevelsteen of meewerken, stuurt u dan een bericht naar webmaster@kunstencultuurbrielle.nl, dan sturen wij het door naar de betreffende personen uit de werkgroep.

Oprichting Werkgroep ‘Kanonnen en Affuiten’

Koos Steentjes

Een aantal vrijwilligers, afkomstig van het voormalige Zakkendragersgilde, aangevuld met enkele andere Briellenaren vormt een werkgroep die in het kader van 300 jaar vesting (2013) door de gemeente werd geïnstalleerd. De werkgroep inventariseerde de stand van zaken van de wallen met speciale aandacht voor de kanonnen hierop en de bunkers op de verschillende bastions. Uit deze inventarisatie bleek dat een groot gedeelte van de onderstellen van de kanonnen, de zogenoemde affuiten, er slecht aan toe waren en dat het pleisterwerk en de deuren van de bunkers achterstallig onderhoud vertoonden.

Vanuit de gemeente werd een herstelbudget beschikbaar gesteld en de werkgroep kon in april 2013 aan de slag. In overleg met de gemeente worden de affuiten van de Brielse kanonnen gerestaureerd of, indien noodzakelijk, in zijn geheel vervangen. Naast het werk aan de kanonnen verricht deze vrijwilligersgroep ook het nodige opknapwerk aan bastions en bunkers. De werkgroep ‘Kanonnen en Affuiten’ levert met zijn werkzaamheden een belangrijke bijdrage aan de instandhouding van het Brielse erfgoed.

Presentaties Bastions Ontsloten November 2014

Op 13 november werd een lezing gegeven door Koos Steentjes en Rein Groen over de werkzaamheden en de plannen op de Brielse wallen.

Voor de eerste keer werd bijgaand filmpje vertoond dat een kleine impressie geeft van wat er in de bunkers zou kunnen gaan gebeuren. De tweede diapresentatie werd als begeleiding gebuikt bij de uitleg die Rein Groen, projectleider van ‘Bastions Ontsloten’ gaf. De derde presentatie is de presentatie van Koos Steentjes over ‘de ontwikkeling van de Brielse wallen (werkgroep “Kanonnen en Affuiten”)/

Werk aan de Vestingwerken: ‘Oktober: de affuitenfabriek’

In oktober de laatste het werk aan bastion VIII ½ afgemaakt. De muur nog een keer geschilderd en ook de binnenkant van de deur hebben weer een lik verf gekregen. Een deur moest ook nog gangbaar gemaakt worden. Als laatste de grond achter de ezelsruggen weer aangebracht. En de verfresten van het “verfincident” opgeruimd.

Aangezien de scharnieren voor de deuren van Bastion V nog steeds niet klaar zijn, besloten we om een aantal affuiten naar de werkplaats te brengen. We begonnen met de twee affuiten op Bastion IX. Kanon eraf en de affuit ophijsen om naast het pad te zetten. Deze twee affuiten zagen er nog goed uit, met uitzondering van de assen en wielen. Maar bij het hijsen bleven de wielen en staan! Blijkbaar had men al eens het bovenstuk vernieuwd, maar nooit aan de assen vastgemaakt. Ook op Bastion V werden van twee affuiten de kanonnen getild. Een affuit kon direct naar het stort en de andere kan nog gereviseerd worden.

Volgend jaar zal nog wel het nodige werk verricht moeten worden aan de opstelplaatsen. Met de vorktruck werden de twee affuiten naar de werkplaats gebracht.

Daarna moesten de drie affuiten nog gesloopt worden. En dat viel nog niet mee. Ook bleek dat stukken van de affuiten waar water was blijven staan toch aan het rotten waren. De drie affuiten zijn alle drie net iets anders opgebouwd en ook de draadeinden hebben verschillende diktes. Alle ijzeren onderdelen worden bewaard en waar nodig gestraald.

Voor de twee affuiten van bastion IX moeten nieuwe assen en wielen gemaakt worden. Alle bouten worden weer gangbaar gemaakt en waar nodig worden bestaand onderdelen gerepareerd, zoals deze “chassisbalk”. En natuurlijk schuren en verven; elk onderdeel krijgt twee lagen grondverf.

In november gaan we de drie affuiten weer opbouwen. Daarna is er nog voldoende hout, met uitzondering van hout voor de wielen, om drie nieuwe affuiten te bouwen.

Gezellige afsluiting eerste seizoen Oudheidskamer

Met een hapje, een drankje en een babbeltje hebben de vrijwilligers van het Kruithuis zaterdag het eerste seizoen van de oudheidkamer afgesloten. Joke van Vijven bood nog een prachtige bierpul aan uit een jubileumjaar van de Botteliers, als aanwinst voor de collectie.

De teller bleef vorige week steken op 2511 bezoekers, een overweldigend aantal waarop niemand had gerekend. In de komende weken wordt een beslissing genomen hoe de collectie tijdens de winter wordt beheerd. Metingen tonen aan dat het kruithuis zelf te vochtig is. Er moet in ieder geval een oplossing komen voor de klimaatbeheersing. Het Kruithuis, waarin de geschiedenis wordt verteld van de vieringen van het 1 aprilfeest door de jaren heen, zal op 1 april 2015 weer de deuren openen voor publiek.

Een mooie dag voor het Kruithuis…

Vorige week, 17 oktober, was een mooie dag voor het Kruithuis. Drie groepen scholieren uit Barendrecht keken hun ogen uit tijdens een bezoek aan onze oudheidkamer, terwijl ’s middags de officiële overdracht was van een maquette van een stukje Den Briel uit 1572. De maquette is gemaakt door de Stichting meemaken in miniatuur en gebouwd bij Miniworld Rotterdam.

Werk aan de Vesting September – Publiciteit voor de vesting Brielle

Omdat het weer in september beter was dan in augustus, besloten we eerst een aantal buiten karweien af te maken. Te beginnen bij het Kruithuis. De achtermuur gebikt en geschilderd, maar ook de voorkant was gaan bladderen; waarschijnlijk omdat de muur te vochtig was bij het schilderen in maart dit jaar. De onderkant ook nog maar even zwart geverfd en dan is het goed koffiedrinken in de zon.

Het bruggenhoofd moest ook nog onderhanden genomen worden. Eerst loszittende voegen verwijderd en de twee natuurstenen sluitstukken schoongemaakt en een zelfs gerepareerd. Een raadsel voor is dat er twee verschillende jaartallen op staan; 1749 en1827. Wie weet hier meer over? Tot slot ook nog de achterdeur weer opgefrist en dan staat het Kruithuis er weer piekfijn bij. Zelfs de reiger heeft het hier naar zijn zin.

Ook bij Bastion VIII was nog wat werk te doen. De grond aan de achterkant van de ezelsruggen werd verwijderd en de scheuren met cement dichtgemaakt om inwatering te voorkomen. Ook moest een boom, een combinatie van vlier en wilde peer, omgehakt worden. En dit viel niet mee, op het steile talud van het bastion. Gelukkig werden de takken door de gemeente verwijderd.

Op maandag 22 september kwam TV Rijnmond filmen. Dit naar aanleiding van het rapport van Rein Groen en consorten over het aantrekkelijker maken van de wallen enz voor toeristen. Rein Groen werd geïnterviewd en ook Koos Steentjes over ons werk en de werkzaamheden werden gefilmd. Bij Bastion VIII en een half schoof een bus zwarte verf van het steile talud en de inhoud kwam gedeeltelijk op het pad. Dit deel opgenomen en ook uitgezonden, ondanks ons verzoek dit niet te doen. En een deel van de film werd de volgende dag gebruikt bij de Wereld draait door. Eigenlijk is het een heel positief ongeval geworden, want dit was gratis publiciteit voor Brielle en onze vesting op nationale TV!

Natuurlijk ook nog wat geverfd en een “keermuur” gemetseld, zodat de grond achter de ezelsruggen blijft liggen.

Hetzelfde gedaan bij Bastion VIII en een half. De scheuren achter de ezelsruggen dichtgemaakt, de ezelsruggen zwart geverfd, aan twee kanten keermuurtjes gemetseld en ten slotte de grond weer aangebracht. En na gedane arbeid is het – weer – goed koffiedrinken.

Ook het schaap lijkt de opknapbeurt van Bastion VIII goed te keuren.

Volgende maand hopen we verder te gaan met Bastion V. De deuren zijn al klaar.

’t Kruithuis ontvangt meer dan 2000 bezoekers!

Van 1 april tot 15 september heeft het Kruithuis 2.011 bezoekers mogen ontvangen. Dat zijn er gemiddeld ruim 350 per maand ofwel ruim 80 bezoekers per weekend. Hier zijn wij ontzettend trots op!

Het Kruithuis is nog open tot en met het laatste weekend van oktober, want dan sluit hij voor de winter.
De 2.500ste bezoeker krijgt een leuk presentje!

Het kruithuisje is open op zaterdag van 11.00-tot 16.00uur en op zondag van 12.00-tot 16.00 uur.

Vanaf half september kunnen er tevens korte films over de vieringen bekeken worden op de eerste verdieping:

Kantelen op de vestingwallen

Door: Rens van Adrighem

“KANTELEN OP DE VESTINGWALLEN. Zo is het historisch, simpeler, origineler en vele malen goedkoper.”

22-09-2014: ‘Bunkers opgeknapt’ op TV-Rijnmond

Klik op de foto om de opname te bekijken:

Werk aan de vesting: “Augustus, weer aan het werk”

Na een zomerreces van drie weken zijn we maandag 11 augustus weer begonnen. Deze eerste dag is gebruikt om bij te praten en het werk voor de komende maanden te inventariseren. Dus een rondgang over de wallen gemaakt, te beginnen bij Bastion V.

Bij Bastion V zijn de onderste hangen in de muur weggerot en moeten nieuw gemaakt worden. Toen hoorden we dat de bovenste hang een “appeltje” heeft en de onderste het model van een peer heeft. Je bent nooit oud genoeg om te leren!

We beginnen met een stelling te bouwen bij het Kruithuis, want de achterkant moet nog gebikt en geschilderd worden.

Het blijkt dat hier een soort plastic verf is gebruikt, waaronder zich blaasjes gevormd hebben. Dus niet alleen bikken, maar ook schuren met de staalborstel.
Omdat we dit jaar voor de opening het Kruithuis geverfd wilden hebben, blijkt nu dat de ondergrond nog te nat was en de verf gaat bladderen. Dus ook de voorkant moet nog een keer geschilderd worden. Ook de onderkanten van de steunberen hebben nog wat extra onderhoud nodig.

De brughoofden bij het Kruithuis moeten opnieuw gevoegd worden en het natuursteen met jaartallen weer opgefrist. Dus eerst de voegen uitkrabben als voorbereiding.

In juli was het hout aangekomen voor drie affuiten. Omdat het gestapeld was zonder latten tussen de balken, kwam er al wat schimmel op. Dus stapelen maar. In augustus is ook een begin gemaakt met het schaven; speciaal het hout voor 12 wielen en het maken van de assen.

Openluchtbioscoop op het Prikkevest: vrijdag 29 augustus 2014!

Kom aanstaande vrijdag samen met het hele gezin, je partner of met vrienden in de openlucht genieten van 2 leuke films! De toegang is gratis! Er wordt gebruikt gemaakt van een prachtig ledscherm waardoor de films ook bij daglicht goed te zien zijn. Stoelen zijn aanwezig en drankjes en hapjes zijn tegen betaling beschikbaar. Locatie: de Prikkevest (Rochus Meeuwiszoonweg, speelstad locatie)

’s Middags wordt er de jeugdfilm Iep! gedraaid. Deze film gaat over een piepklein meisje met vleugels dat in de bosjes ontdekt wordt door een vogelspotter. Geschikt voor alle leeftijden. Inloop vanaf 14.30 uur en de film begint om 15.00 uur. Vanaf 20.00 uur is het terrein weer geopend voor de avondfilm: Silver Linings Playbook (6+). Een humoristisch drama met Bradley Cooper als Pat, die net ontslagen is uit een psychiatrische inrichting en zijn leven weer probeert op te bouwen. Aanvang 21.00 uur.

I.v.m. parkeergelegenheid: kom zoveel mogelijk op de fiets of lopend!
Mocht het slecht weer zijn dan is er een overkapping aanwezig.
De organisatie is niet verantwoordelijk voor de veiligheid en begeleiding van de kinderen.

De Openluchtbioscoop wordt georganiseerd door de werkgroep BRESfilm van BREStheater (onderdeel van de St. Kunst en Cultuur Brielle).
Meer informatie over BRESfilm op www.brestheater.nl. Op de hoogte blijven van de activiteiten van BRESfilm? E-mail naar bresfilm@brestheater.nl of stuur uw gegevens naar BREStheater t.a.v. BRESfilm, Postbus 108, 3230 AC Brielle.

 

Juni 2014, een nieuw affuit en een ontdekking

In mei hebben we het affuit gebouwd voor het Wellerondom en het is nu tijd om het te plaatsen.

De vrachtauto van de gemeente komt het affuit laden bij Van Dijk en omdat het een kraantje heeft kan hey affuit op het Wellerondom gelost worden. Maar voor het kanon komt er een echte kraan. Het gaat als volgt: nieuw affuit lossen, de kraan tilt het kanon van het oude affuit dat weggehaald wordt en door de kleine kraan kan nu het nieuwe affuit (op blokken) geplaatst worden. De grote kraan legt het kanon met wat trekken en duwen op het nieuwe affuit. De ploeg staat na afloop met trots naast het resultaat.

Deze maand ook nog wat kleinere klussen geklaard. De vlaggenmast bij Bastion IX geplaatst en geschilderd Foto

En er staan nog oude affuiten, die afgebroken moeten worden. En dat valt tegen, want de bouten zitten vastgeroest.

En de extra beveiliging van de deuren van Bastion II is nu klaar. Mooi en stevig!

Een nieuwe lading hout is afgeleverd, genoeg voor 3 affuiten, en wordt gesorteerd. Nu kan het de hele zomer verder drogen.

Maar bij Bastion IX is er nog genoeg werk. De achterzijde van de ezel op de zijmuur moet vrijgemaakt worden, aangesmeerd en geschilders.

Maar de kinderhoofdjes voor het Bastion moeten gedeeltelijk opnieuw gelegd worden, op de knieën.

Voor de muren ligt nog een rand van ruw cement en we gaan hier een nieuw laag cement op aanbrengen en er grog grind op leggen. Voor al dit werk hebben we ongeveer 20 zakken zand/cement gebruikt.

De laatste klus is een jongensdroom. We gaan Bastion V openmaken. Dit ligt op het Wester bolwerk (zie kaart op leve de vesting).
We hebben ervaring en met een breekijzer krijgen de deuren open. De deuren en scharnieren zijn in slechte staat. Dat blijkt wel want de scharnieren breken allemaal af. Dus die moeten we vernieuwen.

We besluiten meteen om de binnenkant schoon te maken en het vuil af te voeren. Het bastion is groter dan we dachten, ruim 9 meter diep, en droog. Maar helaas, we hebben geen schat gevonden. Voor de deuren blijkt onder gras en rommel nog asfalt te liggen. Dus dat ook nog maar even een beetje schoongemaakt.

In juli zullen hier verder gaan werken, tot ons zomerreces.

Oude schoolplaat en krantenknipsel eerste 1aprilviering

Aanwinsten kruithuis: oude schoolplaat over Den Briel en krantenknipsel uit 1939 over eerste viering van de in dat jaar opgerichte 1 aprilvereniging.

Brielse vesting in het jaarverslag van de Menno van Coehoorn Stichting

 

 

Werk aan de vesting: Mei, het (voorlopig) laatste affuit gebouwd

We hebben nog hout om voor de zomer een nieuw affuit te bouwen. We gaan dit plaatsen op het Wellerondom; op tijd voor de grote toeristenstroom.

De wielen van het bestaande affuit zijn nog goed en kunnen na een opknapbeurt weer gebruikt worden. Het demonteren heeft toch nog heel wat voeten in de aarde.

Maar eerst nog wat klusjes afmaken, zoals de deuren van Bastion II, waar een goed slot op moet en dat blijkt niet zo eenvoudig te zijn.

Terwijl het werk aan het affuit doorgaat,

gaan een paar werkers aan de slag om de gedenkstenen op het 1 april monument schoon te maken en de letters weer zwart te verven. Een secuur karwei, maar het resultaat mag er zijn.

Ook staan er nog een aantal oude affuiten die gedemonteerd moeten worden en dat valt tegen, want de ijzeren bouten blijken in het hout vastgeroest te zitten.

Het werk aan het affuit vordert gestaag; de oude wielen zijn opgeknapt en ook het ijzerwerk is in de lak gezet en waar nodig aangevuld.

Bij bastion IX staat al jaren een vlaggenmast en deze was echt aan een opknapbeurt toe. Het vaste gedeelte is gebikt en geschilderd en we besluiten de aluminium mast te laten “houten”. Dit is een speciale manier van verven in een aantal lagen. Het resultaat mag er zijn.

Eind mei is het affuit klaar om geplaatst te worden op het Wellerondom.

DUIZENDSTE BEZOEKER KRUITHUIS

Chantal, Stephan, Luna en Eva Niekamp waren afgelopen zondag de duizendste bezoekers van het Kruithuis sinds de opening afgelopen voorjaar. Het Brielse gezin, dat zelf ook graag 1 april viert, was enthousiast over de oudheidkamer.

Op de foto’s zagen ze veel bekende gezichten. Stephan kreeg het 1 aprilvirus mee van zijn vader. ,,Die was als vrijwilliger al betrokken bij het onderhoud van het geuzenschip de Prince Admirael. Zelf heb ik ook tochtjes meegevaren naar evenementen elders in het land,’’ zegt de in Brielle geboren en getogen Stephan. Ook de kinderen vermaakten zich prima. Ze mochten proberen enkele kanonskogels op te tillen. Zelfs papa had moeite met de zwaarste, massieve gietijzeren bol van 17 kilo.
Het huishoudboekje van de verenigingsoudheidkamer ziet er goed uit. Twee tuinders uit Vierpolders met hart voor Brielle, Leo van der Harg en Paul Grootscholten – zelf fervent 1 aprilvierder – schenken de komende 5 jaar ieder 1000 euro per jaar voor de exploitatie. Het havenfonds DeltaPort heeft een donatie gedaan van ruim 6000 euro voor de inrichting van het kruithuis. Dat geld wordt gebruikt voor bijvoorbeeld een droog toilet, verlichting, vitrines , lijsten en apparatuur voor presentaties, waaronder een beamer.
Als presentje kreeg de familie Niekamp het geschiedenisboekje over de vieringen van Rens.

Bezoekers van het Kruithuis komen uit Brielle, maar ook veel toeristen, uit alle hoeken van het land, weten het Kruithuis te vinden. De oudheidkamer wordt vaak meegepikt tijdens een wandeling over de wallen.

 

 

Bijna 1.000 bezoekers!

Geteld vanaf 1 april heeft het Kruithuis 958 bezoekers mogen begroeten. Daar zijn wij best trots op. Wordt u de 1.000 ste bezoeker? Komend weekend zijn we weer open!

De inname van Den Briel door de Watergeuzen op 1 april 1572, is niet alleen voor Den Briel, maar voor heel Nederland belangrijk geweest. In 1966 is als proef begonnen met een 1 aprilviering. De jaren daarna staken steeds meer Briellenaren zich in historisch kostuum en kreeg een jaarlijkse viering gestalte. Het rammeien van de poort is daarbij een van de belangrijkste tradities.

Heel veel is er te zien in het Kruithuis, waar de duizendste bezoeker het mooie boek ‘In naam van Oranje’ krijgt aangeboden. In het boek van Rens van Adrighem met 216 pagina’s en 270 unieke foto’s beschrijft hij het ontstaan van de jaarlijkse 1 aprilvieringen, als eerbetoon aan de mannen en vrouwen van het eerste uur.

SPREKEND VERLEDEN…

Gedicht van Albert Prins

(ter gelegenheid van ‘Brielle 300 jaar huidige vesting’, 2013)

Na Brielle’s val
verdwenen de muren
en bouwde men wal na wal
Zo verschenen er
ver na de protestantse zege
monniken, op de beren, zes in getal

De monniken op de beren
voelden al driehonderd keren
de zinderende zomerzon die hitte bracht
Dan strekten de beren zich loom in het warme water van de gracht
Ook driehonderd maal werden boven hun hoofden de luchten grijs
en lagen de beren verstild in het koude ijs

De monniken op de beren
zagen de dames van Brielle flaneren
met parasols en tasjes met veren
op de wallen, gechaperonneerd door heren
Die streelden elkaar met hun ogen en schuifelden hand in hand
De monniken op de beren hadden daarvan geen verstand

De monniken op de beren
hoorden Catharijnes tonen vrolijk jongleren
en ‘t vredig wieken van ‘t Vliegend Hert in de wind,
de vrolijke zang en de schaterende lach van een vestingkind
Maar ook het ratelend gaan van een paard en een wagen
hoorden de monniken op de beren die in het water lagen

Maar…… zo is het niet gegaan
De monniken op de beren kunnen het leven niet verstaan
Zij hebben gevoeld noch gezien en niets gehoord
Zij zijn slechts monniken in steen en in woord
De monniken op de beren zwijgen
Zij zeggen ons niets

Maar zij roepen
beelden op!

Albert Prins

Voorne in Stelling 7 juni

Aanstaande zaterdag van 11.00 tot 17.00 kunt u kennis maken met het militaire verleden van Voorne.

Voor de vierde maal zetten we de verdedigingswerken van Voorne in de schijnwerpers.
Voorne heeft een rijke militaire historie. Reeds in de tijd van de Ruyter was men beducht voor aanvallen waarbij men Voorne zag als ideale plek voor een vijand om een landing uit te voeren. Het eiland Voorne kon dan een gemakkelijk bruggenhoofd vormen voor een aanval op de Vesting Holland.
Al in 1813 werd de “Stelling van de monden der Maas en van het Haringvliet” gevormd om indringers te kunnen tegenhouden.

In Brielle zijn het Kruithuis (oudheidkamer), Fort Penserdijk en Fort Noorddijk te bezoeken (van 11.00 – 16.00 uur).

Centraal is de fietsroute over het eiland Voorne waarbij u langs alle objecten komt waar een stukje militaire historie te vinden is. Hoe u de route fietst, loopt of met de auto rijdt maakt niet uit. De hele route is ruim 50 Km.  Zie hier voor de route (onderaan de pagina): http://www.fronttaal.info/activiteiten/voorne-in-stelling

Alle activiteiten zijn gratis en geheel voor eigen risico.

Gelijktijdig tijdens dit weekend is de Pinkstersail. een weekend met veel nostalgie dankzij de vele oude gaffelgetuigde (beroeps)vaartuigen die de zeilen nog niet aan de Wilgen gehangen hebben.

Voorne in stelling wordt mogelijk gemaakt door de inzet van veel vrijwilligers en de gemeente Hellevoetsluis.

 

Nieuwe aanwinsten!

De oudheidkamer in het Kruithuis heeft de hand weten te leggen op een prachtige grote (replica) globe uit de zestiende eeuw, met het wereldbeeld van net na 1572.

 

Aan de gevel is een welkomsbord met openingstijden geplaatst, terwijl er tijdens de openingsdagen ook twee verwijsborden op de wallen worden geplaatst.

 

Wallen ‘s avonds prachtig verlicht

Wanneer je ’s avonds vanaf het busstation richting centrum loopt vallen twee dingen op. In de eerste plaats is de fontein weer is haar oude luister terug. Niet meer één keiharde straal recht omhoog maar wederom een mooie bloemfontein.

Het tweede dat opvalt is de verlichting van de wallen. Er is mooi licht aangebracht zowel op de wal als in de onderdoorgang naar de haven. Nu kunt u zelfs op een mooie zomeravond per kano of lage roeiboot vanuit de veste naar de haven. Sterker nog, zoals de foto’s van Anne en Koos Steentjes laten zien (zie het foto-verslag hieronder) kunt u onder de Groene Kruisweg door naar Vierpolders.

Rein Groen

“Op een zonnige zondag in juli besloten Koos en Anne Steentjes op ontdekkingstocht te gaan met hun kano. Zij hadden gehoord dat het “sluisje” aan de haven bij de Turfkade (naast de voormalige Van der Torre werf) weer open stond. En dat bood mogelijkheden voor een ontdekkingstocht.

De volgende brug, onder de Schrijverdijk (N218) door, vormt geen probleem.

Alleen is er ooit een fietsbrug naast gelegd, maar deze veel te laag gemaakt voor watersporters. Misschien moet de gemeente maar contact opnemen met het waterschap of deze brug wel aan de minimum doorvaarhoogte voldoet.

Op het Spui vaart je langs de Plantage en aan de rechterkant langs de oude HBS. De volgende brug komt al in zicht, namelijk bij de Hossenbosdijk. Een prachtige brug met twee gemetselde bogen en weer een ingemetselde steen.

Daarna gaat het verder over het prachtige Spui, dat er vanaf het water heel anders uit ziet. Nog een hoge brug van hout (de Deel) en je komt bij het oude gemaal, nu het kantoor van Makelaardij Lobs.

Dit is het eindpunt, want aan de andere kant van de Rijksstraatweg, is het mooie Spui veranderd is een slootje. Dus je kan alleen via dezelfde route terug. Maar door het sluisje open te zetten, is weer een bezienswaardigheid aan de 300 jaar oude vesting toegevoegd. De hele tocht is ongeveer 8 km.

Zomer op het Spui

 

April Klusmaand

Het is gelukt om voor 1 april een aantal zaken af te maken, maar een aantal afwerkingspunten moesten nog gedaan worden.
Het affuit en kanon bij de haveningang is bijgeverfd en het ijzerwerk afgemaakt.

Daarna verder aan Bastion IX. Jammer genoeg waren de geverfde deuren al bekrast; dus maar weer opnieuw schilderen. Ook het hekwerk bovenop het bastion moest aangepakt worden, schuren en schilderen.

Tijdens het werk kunnen we genieten van het voorjaar.

Tussen de bedrijven door werd in Bastion VIII alle verfspullen, gereedschappen overzichtelijk in rekken opgeborgen. Nu weten we tenminste wat en waar alles ligt.

Een ander klusje dat was blijven liggen was het kleine Bastion II achter het Kruithuis. Dit zal gebruikt worden voor opslag van het Kruithuis museum en daarom moet de vloer en wanden bijgewerkt worden en een goed, hufterproof, slot gemonteerd.

We hebben nog hout voor 1 affuit en we hebben besloten dat eerst helemaal klaar te maken en dan op het Wellerondom te plaatsen i.p.v. het huidige affuit.

Gelukkig is er ook tijd voor wat ontspanning na het werk. Een van de werkgroepleden had heerlijke gegrilde garnalen gemaakt en die smaakten prima met een biertje.

Bij Bastion IX zal deze zomer nog veel gedaan moeten worden. Ook de vlaggenmast en standaard zijn aan een opknapbeurt toe.

En het hekwerk krijgt een tweede laag.

Naast het opknappen van de affuiten en andere zaken, moet het 1 april monument aangepakt worden. We beginnen met de hardstenen herdenkingsplakken schoon te maken.

En na wat poetsen is weer te lezen , dat Koningin Wilhelmina het monument heeft onthuld.

 

Kruithuisje groot succes!

14 april 2014 –

Het kruithuisje op de vestingwallen is een groot succes. Na de feestelijke opening op 22 maart is er veel belangstelling, vooral Briellenaren komen een kijkje nemen om te zien hoe het allemaal verbeterd is en ook de reacties van toeristische gasten zijn zeer lovend.

Buiten begint het groen op de wallen en in het water al aardig te herstellen en het gras rondom het huisje begint te groeien. Ook zijn er buiten twee bankjes geplaatst zodat de bezoekers heerlijk in het zonnetje kunnen genieten van de omgeving. Binnen wordt hard gewerkt om de laatste puntjes op de i te zetten. Zo komt er voor de medewerkers een keukentje waar koffie en thee kan worden gezet, en is er al de eerste vergadering gehouden.

In de afgelopen weken hebben meer dan 250 mensen het kruithuisje bezocht, zijn oude foto’s bekeken en hebben Briellenaren spontaan materiaal gebracht dat past bij het thema ”de 1 aprilviering”. Het kruithuisje is tot oktober open op zaterdag van 11.00-tot 16.00uur en op zondag van 12.00-tot 16.00 uur.

Om de bezetting optimaal te laten functioneren is de werkgroep nog op zoek naar enkele vrijwilligers die eens in de maand een dagje wil komen helpen, geef u op bij Robert Jansen r.rjansen@upcmail.nl of adhoogerwerf@hotmail.nl of kom gewoon gezellig langs op zaterdag en zondag en neem uw oude foto’s maar mee, hoe meer , hoe beter!

 

Foto’s vestingwandelingen gidsengroep

Op 1 april verloor Alva zijn bril (den Briel). Deze uitdrukking is bij veel mensen bekend maar wat vertelt de geschiedenis nog meer? Voorafgaand aan de beroemde 1-aprilviering in Brielle organiseerde de VVV in samenwerking met de gidsengroep twee vestingwandelingen op 29 en 30 maart. De wandeling eindigde bij het Kruithuisje uit 1633. Hier is sinds kort de 1 april-oudheidkamer van Brielle gevestigd.
De reacties van deelnemers op de georganiseerde wandelingen waren zeer lovend!

Foto’s: Piet de Winter

Werk aan de vesting: de maand maart met twee deadlines

Niet alleen wilden we het schilderwerk aan de buitenkant van het Kruithuis voor de opening klaar hebben, ook moesten we de affuiten op Bastion II achter het Kruithuis nog plaatsen en de kanonnen erop leggen. Bovendien zat ook Bastion IX nog in de planning om voor 1 april te schilderen.

Maar voor die tijd moest er nog heel wat werk verricht worden, zoals het maken van een aantal wielen.

Allereerst wordt delen van het wiel op maat gezaagd en daarna het ronde gat voor de as geboord en dit vereist toch wel speciaal gereedschap. De 4 delen worden aan elkaar gelijmd, zodat het vocht minder kans krijgt. Het ruwe wiel wordt geheel geschuurd en daarna gaan er nog de bouten doorheen. Arbeidsintensief, maar als een wiel klaar is geeft dit veel voldoening.
Ondertussen gaat de afwerking aan de twee affuiten gewoon door, want ze moeten voor 22 maart klaar zijn.

We hebben geluk met het mooie weer en een aantal leden van de werkgroep gaan aan het werk bij Bastionix, of is het nu Bastion IX? Na 1 april moet er nog wel wat werk gedaan worden, maar het resultaat mag er zijn. De Spaanse Commandant komt er mooi bij te “hangen”.

De gemeente heeft ook het straatje bij Bastion XIII opnieuw gelegd, zodat de bezoekers aan de Geuzennaald goed ontvangen kunnen worden.

De werkgroep kanonnen en affuiten kan nu wel extra mankracht gebruiken. Gelukkig heeft Cees Beije zich bij ons aangesloten.

Maandag 17 maart was het zover. De affuiten konden geplaatst worden en de kanonnen door een gehuurde kraan op de affuiten gelegd worden. Eerst was Bastion II aan de beurt, waar al een nieuw affuit stond. Het tweede werd geplaatst, het kanon erop gehesen en daarna het kanon op de andere affuit gelegd.

Ook bij de haveningang moest het affuit geplaatst worden. De gemeente had al een prachtig straatje gemaakt voor dit kanon, dat een belangrijke plaats heeft bij het 1 april-spel. En het affuit was aan vervanging toe.

Het plaatsen begint routine te worden, bovendien heeft de kraan beter toegang tot deze plek. Nog even afwerken en het kanon is klaar voor 1 april.

Opening oudheidkamer in ’t Kruithuis

De initiatiefnemers voor de oudheidskamer in het Kruithuis over de 1 april-vieringen wilden dit graag voor 1 april openen en dat betekende dat de gehele buitenkant nog geverfd moest worden, afgezien van al het andere werk. Gelukkig gooide de gemeente er ook heel wat mankracht tegenaan en werd de gracht uitgebaggerd, twee bomen achter het Kruithuis gerooid en 6 nieuwe bomen geplant.

En passant werd ook nog een trap gemaakt, het straatje vernieuwd en een brede rand grind om het Kruithuis gestort. Ook werden op het eiland graszoden gelegd.

Het huisje was er helemaal klaar voor (behalve de achterkant) op de dag van de opening, zaterdag 22 maart 2014.

Veel gasten hadden hun 1 april kostuum aangetrokken en uiteraard waren de Spanjaarden ook aanwezig.

De opening werd verricht door Robert Jansen, poorter van het jaar, geassisteerd door Burgemeester Betty van Viegen, natuurlijk met een kanonschot.

De oudheidskamer is heel mooi geworden, ga zelf maar eens kijken. Op de achterwand is b.v. een prachtige schildering gemaakt door de Verbeelders.

De werkgroep kanonnen en affuiten had ook nog een klein aandenken gemaakt, een miniatuur kanon (nou ja kanon?) op een affuit en dit aangeboden aan de voorzitter van de 1 april vereniging, de heer Wim van Noord. Op Bastion II achter het Kruithuis staan de eerste nieuwe affuiten gemaakt door de werkgroep.

Sander van ’t Verlaat
Foto’s Jaap Rijsdijk en Sander van ‘t Verlaat

Opening Oudheidkamer 22 maart 2014

“Onder overweldigende belangstelling is zaterdag 22 maart de oudheidkamer in het Kruithuis over de 1 aprilvieringen geopend. Vele tientallen genodigden, belangstellenden, geuzen en Spanjaarden namen een kijkje in het mini-museum.

De opening werd verricht door burgemeester Betty van Viegen en poorter Robert Jansen. De receptie op het stadskantoor werd verzorgd door de gemeente, die kosten noch moeite heeft gespaard om de vrijwilligers van de 1 aprilvereniging te helpen. De vele bezoekers waren vol lof over de permanente expositie in het monument op de wallen, dat vanaf april elk weekend is geopend. Na de openingshandeling klonken twee heerlijke dreunen uit een kanon, waarbij fraaie kruitdampen uit de loop schoten. Zoals het hoort.”
(Bron: Facebookpagina 1 April Vereniging)

Hieronder enkele foto’s van deze bijzondere middag.

Video gemaakt door Piet van Driel:

Film Nederlandse Vestingsteden

25 maart 2013:

De film van de Nederlandse Vestingsteden (van de Vereniging Nederlandse Vestingsteden: www.vestingsteden.nl) is af en in verschillende versies te bekijken op youtube. Hieronder de algemene film van twintig minuten en daaronder het fragment uit de algemene film over Brielle (op deze manier apart te bekijken).

 

 

Mini – Prince Admirael

Impressie van de aankomst van de mini-PA, een model van het geuzenschip gemaakt door Rens van Adrighem. De loodzware vitrine is gemaakt, aangeboden en geplaatst door de Brielse glashandel. Met vereende krachten is de bak op zijn plek getild. In de gracht rond het Kruithuis is een eendenmand te zien, waarvan er twee geschonken zijn door de firma Minekus, die grondwerk heeft verricht.
Zaterdag is de opening van de oudheidkamer. Aanvang half twee in het stadskantoor.

Monumentale trap op het Molenbolwerk

(boven: de officiele ‘Artist’s Impression’, klik de tekening aan voor meer detail).

Uit: Briels Nieuwsland, woensdag 19 maart 2014

“Wel een fors bedrag voor een trap!

In vervolg op de viering van 300 jaar vestingwerken, onderneemt Brielle acties om de vestingwallen aantrekkelijker en interessanter maken voor toeristen en vanzelfsprekend ook voor de inwoners. Het aanbrengen van een monumentale trap op het Molenbolwerk is daar een onderdeel van. De leden van de commissie BZM werden in hun vergadering van 11 maart jl. over dit plan geïnformeerd. “Een erg fors bedrag voor een trap” vond commissielid Mieke van Alphen (VVD). De kosten worden geraamd op ruim € 44.000, en dat is nog exclusief het te verrichten grondwerk. Zij vroeg zich af of het wel verantwoord was om in deze tijd zoveel geld uit te geven. Fijntjes meldde ze daarbij dat de (heel mooie!) houten trap naar het Kruithuis maar € 3.000 kostte, dankzij de zelfwerkzaamheid van de leden van de 1-aprilvereniging overigens. Ze zou dit project dus eerder een monumentaal kunstwerk willen noemen.

Wethouder Verbeek antwoordde dat de trap een onderdeel vormt van de vermeerdering van de waardebeleving van de vesting. Er wordt met de trap bovendien een uitzicht gerealiseerd vanaf de wallen naar het water toe. Het Molenbolwerk is daar een prachtige plek voor. Op dit moment staan er nog wat hekken en obstakels op de wallen die je belemmeren om naar boven te klimmen en van het uitzicht te genieten. Onlangs moest hij nog mevrouw De Groot (PvdA) redden van een struikelpartij toen ze gingen kijken welke plannen er voor de vestingwallen zijn.

Naar aanleiding van de vraag van Ben van Stijn (PvdA) welke relatie de gekozen vorm van kantelen hebben met Brielle, antwoordde Dick Verbeek, dat de kantelen in het huislogo van Brielle voorkomen. Ook de monumentencommissie staan achter deze vorm. Hij verwachtte dat de bank een aanwinst wordt voor Brielle. “Het zal allemaal best mooi worden” vond Tijmen Zaal (OLP) “Maar wat mij betreft is de verhouding tussen kosten en wat het uiteindelijk oplevert volledig zoek”.

Het agendapunt was slechts ter informatie bij de commissie BZM ingebracht en dus kon voorzitter Bert van Ravenhorst (PvdA) uiteindelijk niet meer doen dan het agendapunt af te sluisten, maar niet nadat hij wethouder Dick Verbeek had bedankt voor het redden van zijn partijgenoot Yvonne de Groot.

eas “

Bron: Briels Nieuwsland, 19 maart 2014

 

Wandeling met een stadsgids: de historie van 1 april

Op 1 april verloor Alva zijn bril (den Briel). Deze uitdrukking is bij veel mensen bekend maar wat vertelt de geschiedenis nog meer?

Voorafgaand aan de beroemde 1-aprilviering in Brielle organiseert de VVV in samenwerking met de gidsengroep een stadswandeling (€3,50) van ongeveer 1,5 uur. Vertrek op 29 en 30 maart om 13.30 uur vanaf de VVV aan de Turfkade 18. De wandeling zal eindigen bij het Kruithuisje uit 1633. Hier is sinds kort de 1 april-oudheidkamer van Brielle gevestigd.

Wilt u meelopen? Aanmelding voor donderdag 27 maart wordt op prijs gesteld. Dit kan aan de balie bij VVV Brielle aan de Turfkade. Geopend op maandag en woensdag t/m zaterdag van 10.00 tot 14.00 uur. Er is een maximum van vijftien deelnemers per keer.

Opening Kruithuis Oudheidkamer: a.s. zaterdag 22 maart

Op zaterdag 22 maart 2014 wordt ‘Het Kruithuis, oudheidkamer 1 aprilvieringen’ officieel geopend. Het oudste kruithuis van Holland is in de afgelopen maanden door een groep vrijwilligers en sponsors met steun van de gemeente Brielle omgetoverd tot een expositieruimte van de 1 aprilvieringen.

De 1 April Vereniging en de gemeente Brielle nodigen hierbij de pers en alle leden van de 1 April Vereniging op om deze feestelijke bijeenkomst bij te wonen. Natuurlijk in gepaste 1 april kledij. U bent van harte welkom om 13.30 uur in het Stadskantoor aan het Slagveld 36 in Brielle.Het officiële programma vindt plaats vanaf 13.45 uur. Alle geïnteresseerden krijgen de mogelijkheid om het Kruithuis van binnen te bewonderen. Wij horen graag voor 17 maart 2014 of u bij de officiële opening aanwezig bent en met hoeveel personen. U kunt dit doorgeven aan het secretariaat van de gemeente via secretaresse-groep@brielle.nl (alleen vrienden en pers).

Onderstaande schildering kunt u binnenkort komen bewonderen in ’t heropende Kruithuis:

Geef een antwoord Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Reactie

Naam *

E-mail *

Site

Δ

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.