Leve de vesting Brielle

Gevelsteen: Oog in ’t Syl

In een apothekersrekening van 1647 wordt voor het eerst over deze steen gesproken.
De apotheker Abraham Santvoort had medicijnen voorgeschreven aan loods Aelbrecht Marinuszoon, die in dat huis woonde.

Ongetwijfeld is hier een link met de kijkpaal bij Bastion 9 of het Kijkpaalbolwerk.
De loodsen hielden namelijk vanaf het Kijkpaalbolwerk een oogje in het zeil om vroegtijdig een te beloodsen schip te kunnen waarnemen. Aert Borstlap, loods te Brielle, geboren 1760, viel op 34-jarige leeftijd uit de kijkpaal en overleed.

In vroeger dagen sprong men niet zo zuinig om met gevelstenen zodat de steen bij een verbouwing van het huisje in het puin belandde. Dominee Johannes Post van de Hervormde Gemeente (Brielle 1859-1877) liet de steen uit het puin halen en gaf het in bewaring bij loodsschipper Liebau om later te worden hergebruikt. In 1890 keerde schipper Liebau de zee de rug toe, kocht het huis en liet de gevelsteen restaureren en opnieuw aanbrengen.

De huidige bewoner heeft in 2007 de steen opnieuw laten restaureren.

Gerestaureerd:

Maarland nz 34 restauratie 2007 bewerkt

Oude foto, datum onbekend:

Maarland NZ 34 zwart wit Verhulst

Pand Maarland NZ 34

Maarland NZ 34  Oog in t syl

Naar de Overzichtskaart van Brielse Gevelstenen >

 

 

Vestingtermen

Van courtines tot bastions, van affuit tot arsenaal…
al deze begrippen kent men in Brielle, maar wat betekenen ze precies?

 

Uit: Kamps, P.J.M., P.C. van Kerkum & J. de Zee, 2004: Terminologie verdedigingswerken: inrichting,  aanvallen en verdediging (Stichting Menno van Coehoorn), Utrecht

affuit, onderstel voor een vuurwapen

arsenaal, magazijn voor oorlogsbehoeften, veelal met bijbehorende werkplaats; ook wel armamentarium, bushuis, tuighuis of (‘s) lands huis bastille, middeleeuws vestingwerk, veelal als zelfstandige verdedigingsburcht, gelegen voor de stadspoort of -muur

bastion, vijfhoekige aarden of stenen uitbouw van een verdedigingswerk naar oorspronkelijk Italiaans ontwerp, voornamelijk voor het bestrijken van de aanliggende courtines*; bestaat uit twee facen*, twee flanken* en een niet-bewalde keel*; ook wel bolwerk of dwinger ; zie ook gedetacheerd bastion

bastionvormenBasisvormen van bastions,   a Oud-Italiaans; b Nieuw-Italiaans; c Oud-Nederlands; d verbeterd Oud-Nederlands; e Frans (Vauban, 2e methode); f Nieuw-Nederlands (Coehoorn)

bedekte weg, doorlopende, door een aardlichaam gedekte weg rond de buitengracht van een vesting;
bestemd voor het verzamelen van troepen voor een uitval, of als verdedigende opstelling; veelal ook toegepast
bij een enveloppe*; ook wel gedekte weg

batterij, 1. (organisatorisch), een aantal stukken geschut van gelijk type, samengevoegd in één organisatie en onderling vuurverband; vroeger ook wel genaamd beukerij
2. (vestingbouwkundig), opstellingsplaats, eventueel op een bedding*, voor een aantal stukken geschut;  soms uitgevoerd als afzonderlijk klein verdedigingswerk; zie ook nevenbatterij en tussenbatterij

beer, gemetselde dam in een vestinggracht; ter bemoeilijking van de overgang aan de bovenzijde in de vorm van een ezelsrug* en voorzien van een monnik*
Opmerking.Een beer kan de volgende functies hebben:
1. scheiding respectievelijk regulering van de waterstand in een gracht, eventueel d.m.v. een sluis (sluisbeer)
2. als holle beer, voor het doorlaten van personeel
3. idem, en bovendien voorzien van schietgaten, voor grachtsflankementAfbeelding15
Beer met twee monniken (vesting Brielle)

beleg, het insluiten van een vesting en het treffen van voorbereidingen deze in bezit te krijgen

belegering, de actieve gevechtshandelingen tijdens een beleg*

bewakingstroepen, 19e eeuwse aanduiding voor troepen bestemd voor de beveiliging of bewaking van het
vóór of tussen permanente verdedigingswerken gelegen terrein

bezettingstroepen, 19e eeuwse aanduiding voor troepen bestemd voor de verdediging van permanente
verdedigingswerken

bolwerk
1.vroeger een veelal rond verdedigingswerk voor of buiten een stadsmuur of-omwalling
2.later gebruikt als synoniem voor bastion*
3. ook in het algemeen wel gebruikt voor een belangrijk, niet nader gedefinieerd verdedigingswerk

bomvrij, het door metselwerk, beton of grondlaag bestand zijn van een verdedigingswerk tegen vernieling door bommen; het begrip is relatief en afhankelijk van het vermogen van de bewapening in een bepaalde periode; vergelijk granaatvrij en scherfvrij

borstwering, dekking van aarde (grond), steen of ander materiaal, ter bescherming van erachter opgestelde schutters of geschut; in de middeleeuwen veelal bestaande uit gekanteelde muren, later meestal van
aarde

bres, opening in een vestingmuur of -wal, gemaakt met behulp van geschutvuur, mijn of stormram,  voor de doorgang of beklimming door de aanvaller

buitenwerk, algemene benaming voor delen van een vesting welke vóór de hoofdwal* doch binnen de
bedekte weg* zijn gelegen; bijvoorbeeld: contregarde*, couvre-face*, halve maan*, hoornwerk*, kroonwerk*, ravelijn*, tenaille* enz.; niet te verwarren met voorwerk*

bunker, algemene, aan het Duits ontleende benaming voor gevechtsopstellingen, onderkomens e.d., doorgaans van gewapend beton

Coehoornmortier, draagbare mortier* met zeer korte loop, kaliber ±13 cm; genoemd naar zijn ontwerper

commandement, zodanige hoogte van een positie dat van daaraf de voorgelegen werken of terreingedeelten kunnen worden beheerst

contre-batterij, belegeringsbatterij* aangelegd op de kruin van een bedekte weg*, voor het bestrijden van flankerend geschut van de verdediger

coupure, doorsnijding of doorgraving in een vestingwal of -muur of van een inundatiekering

courtine, deel van een vestingwal- of muur, gelegen tussen twee rondelen* of bastions*; ook wel gordijn

courtine brielle

embrasure, schietopening of -sleuf* in een borstwering*

embrasure vesting brielle

emplacement, voorbereide opstellingsplaats voor geschut*; ook wel platform*;

enveloppe, rond de hoofdgracht gelegen doorlopende beschermingswal, waarvan aaneengeschakelde buitenwerken* kunnen deel uitmaken; was vaak ook voorzien van een bedekte weg*

ezelsrug, bovenzijde van een beer*, spits toelopend ter bemoeilijking van de overgang; ook wel dos d’ane of dodane

face, naar buiten gerichte schuine zijde van een bastion*, ravelijn*, flèche*, redan* of lunet*

fausse-braye, zie onderwal

flankeren, het van terzijde onder vuur nemen van een deel van het eigen vestingwerk, van een terreingedeelte of van een vijandelijk doel

fortificatie
1. verzamel naam voor (permanente) verdedigingswerken
2.het aanleggen van (permanente) verdedigingswerken
3.kennis en kunde voor de bouw van verdedigingswerken; ook wel bevestiging

galerij, overdekte gang in een verdedigingswerk, soms aan een of twee zijden voorzien van openingen
zoals schietgaten; zie ook poterne

gebastioneerd front, deel van de omwalling van een vesting volgens het gebastioneerde stelsel*, gelegen tussen de saillanten, respectievelijk verlengde kapitalen der bastions

gebastioneerd front - vesting brielle

gebastioneerd stelsel, vestingbouwkundig stelsel, gekenmerkt door de toepassing van bastions*

geschut, verzamelnaam voor vuurmonden*, samengesteld uit schietbuis, onderstel (affuit*) en richtmiddelen; zie ook slingergeschut

glacis, flauw aflopend talud*, gelegen buiten de contrescarp* van een vestingwerk, dat vanaf de wal*
of de gedekte weg* met vuur kan worden bestreken
Opmerking. Wanneer het talud niet zuiver recht, doch vanaf een zeker punt steil benedenwaarts afloopt, spreekt men van een gebroken glacis of glacis coupé; hierdoor ontstaat een dode hoek welke de aanvaller dekking verschaft

hol bastion, zie bastion

hoofdwacht, centraal gelegen wachtgebouw in een vesting of garnizoen, van waaruit alle wachten worden
geregeld

SONY DSC

hoofdwal, doorlopende wal* rond een vesting, zonder de voor*- of buitenwerken* (afb.l); ook wel stadswal of kapitale wal

inundatie, doorgaans defensieve onderwaterzetting van een terreingedeelte voor militaire doeleinden; is zo mogelijk zowel onbegaanbaar als onbevaarbaar; wordt ook wel offensief gebruikt om een vijand te verdrijven

kanon, vuurmond* (stuk geschut*) met lange loop van ongeveer 15 of meer maal het kaliber en een
hoge aanvangssnelheid, voor het verschieten van projectielen met nagenoeg gestrekte baan over relatief grote afstand

kogelgloeioven, oven voor het verhitten van kogels, met het doel daarmee brand te stichten

Informatie over de kogeloven aan de Brielse Maas van de website van het Historisch Museum Den Briel:
kogelgloeioven brielse maas - leve de vesting brielle“Aan het begin van de 18de eeuw werd bij de toren dan ook een klein fort gebouwd dat later in die eeuw uitgroeide tot een kustbatterij, een klein verdedigingswerk, met kanonnen die vijandelijke schepen in de Maasmond konden beschieten. Bij de batterij behoorde ook een kogelgloeioven, waarin de kanonkogels werden verhit.
Inspectie van de vestingwerken op Voorne was een taak van de militaire genie. De Briellenaar Johannes van Westenhout (1754-1823) was behalve architect –van bijvoorbeeld de verbouwing van het stadhuis van Brielle- van 1793 tot 1795 ook directeur-generaal van ’s land fortificatiën. In die hoedanigheid inspecteerde hij het bastion bij de Stenen Baak.”

linie, ongeveer lineair stelsel van doorgaande, aaneengeschakelde of anderszins samenhangende verdedigingswerken, veelal voorzien van hindernissen zoals inundaties*, grachten*, prikkeldraadversperringen, mijnenvelden* en tankhindernissen; zie ook stelling

logement, positie ingenomen door aanvallende infanterie nabij of in een bres*

monnik, opstaande hindernis van metselwerk of natuursteen, aangebracht op een beer*

onderwal, voor en onderlangs een vestingwal gelegen borstwering* voor geweerschutters, met als doel de voorgelegen gracht*  frontaal met vuur te kunnen bestrijken; ook welvoorwal*

Oud-Nederlands stelsel, 16e/17e-eeuws vestingbouwkundig stelsel*, voornamelijk ontwikkeld door Simon Stevin, gekenmerkt door aarden wallen*, natte grachten* en bastions* met rechte flanken* die haaks staan op de courtines*; voor de hoofdwal is veelal een
onderwal* of fausse-braye* gelegen; zie ook Nieuw-Nederlands stelsel

positiegeschut
1. geschut* voor vuur op grote afstand t.b.v. de verdediging van een positie als geheel, en in het bijzonder voor de bestrijding van vijandelijke artillerie
2.zwaar geschut* dat permanent op de wal van een fort of vesting is opgesteld; zie ook remisegeschut

poterne, ondergrondse bomvrije gang door een fort of vesting, dienende als verbinding met een (geheime) toegangs- of uitvalspoort; meer in het algemeen als interne verbinding met andere delen van het werk; zie ook sortie

ravelijn, midden voor een vestingfront* gelegen, ongeveer driehoekig of redanvormig buitenwerk*,’ ter dekking van courtine* en toegangspoort, alsmede de schouderhoeken der naastliggende bastions* tegen vijandelijk vuur

ravelijn kaaivest brielle - levedevestingbrielle

remise, bomvrije* bergplaats voor geschut* of ander materieel

saillant, uitspringende punt van een bastion* of ander vestingwerk, waar de facen samenkomen

schietgat, schietopening in een wal of muur; zie ook voor de ontsteking van munitie of als lichtspoormunitie embrasure* en schietsleuf

schootsveld, gedeelte van het terrein dat door een wapen onder vuur kan worden genomen

stelling, min of meer zelfstandig stelsel van verdedigende opstellingen, al dan niet gebaseerd op permanente verdedigingswerken; ook wel positie; zie ook linie*

talud, hellend vlak of glooiing van een aarden wal* of glacis*; te onderscheiden in binnen- en buitentalud; ook wel dosséring of docering

tracé, grondplan of plattegrond van een verdedigingswerk of-stelsel

traverse,1.loodrecht op de hoofdwal* staande aarden wal ter dekking tegen zijwaarts inkomend vuur of scherfwerking; ook wel dwarswal, schouderweer en zijweer ; zie ook bonnet-traverse en holtraverse
2.achter een opening in de wal gelegen lichte borstwering*, om te voorkomen dat de aanvaller door de opening in het werk kan vuren; ook wel rugweer

verdedigingswerk, als zodanig aangelegde, dekkingverschaffende opstelling voor troepen en bewapening; te onderscheiden in permanente (duurzame) en tijdelijke verdedigingswerken

vest of veste, stadsgracht, stadswal of vestingmuur; ook wel vesting

vesting, versterkte stad; soms ook een groter verdedigingsgebied

vestingbouwkundig stelsel, in bepaalde periodes toegepaste en/of aan ontwerpers ervan toegeschreven vaste principes en regels voor de inrichting van vestingen, met het doel zo goed mogelijk bescherming te bieden tegen het vuur van een vijand en de gunstigst
mogelijke beschermende opstelling te bieden voor de eigen wapens en personeel
Opmerking. Tot de hier te lande meest bekende stelsels behoren:
• gebastioneerde* stelsels (Oud- en Nieuw Italiaans, Oud- en Nieuw Nederlands; Franse stelsels volgens Vauban e.a.)
• getenailleerde* stelsels (o.a. Cormontaigne)
• polygonale* stelsels (o.a. Brialmont);
zie verder bij vestingfront

vestingfront, deel van de omwalling van een vesting, waarvan het tracé, ingericht volgens een bepaald vestingbouwkundig
stelsel*, een aantal malen wordt herhaald;

vestingwerk, permanent verdedigingswerk*

Vestingwet, Wet van 18 april 1874, waarin werd vastgesteld welke verdedigingslinies, respectievelijk -werken zouden deel uitmaken van de landsverdediging of zouden worden opgeheven

voorburcht, bij een burcht behorend voorwerk*

voorgracht, gracht* gelegen vóór de hoofdgracht* van een vestingwerk

voorwerk, verdedigingswerk, gelegen vóór het glacis* van een vesting*, maar binnen het bereik van het ondersteunende vuur daarvan; zie ook buitenwerk

wachthuis, meestal stenen, en soms versterkt bouwwerk in een vesting, met de functie van blokhuis of corps de garde

wal, dijkvormige aarden ophoging rond een verdedigingswerk, voorzien van een borstwering*

walstraat, onderlangs de eigen zijde van stadsmuur of -omwalling gelegen verbindingsstraat voor het verplaatsen van troepen en materieel

waterpoort, tot een omwalling behorende poort over een rivier, kanaal of haven, voorzien van een valhek*  of andere versperringsmiddelen om de doorvaart te  verhinderen

De oude waterpoort van Brielle is in 1894 afgebroken:

voormalige waterpoort brielle

weergang, door een borstwering* beveiligde loopgang op een vestingmuur of aan de binnenzijde daarvan

zijweer, zie traverse ( betekenis 1)

 

 

 

Van stadsmuur tot bastions

Tot halverwege de 17de eeuw werden belangrijke verbeteringen in Brielle doorgevoerd. Vanaf 1587 werd de middeleeuwse bakstenen stadsmuur aan de oostkant van de stad vervangen door aarden wallen en bastions, kenmerken van het ‘Oud Nederlands vestingstelsel’. Daarbij hoorden ook brede, natte grachten en speciale beplanting om het geschut aan het zicht te onttrekken.

Er werd ook in de jaren erna nog vaak gedebatteerd over de vesting. Na de eerste oorlog tussen Frankrijk en de Republiek van 1672 tot 1678 besefte men in de republiek de noodzaak om vestingen die een strategisch belang hadden, te moderniseren, beter te onderhouden en beter te verdedigen. Er werd gestreden over de manier waarop dit moest gebeuren.Briela

Brielle 1649 – plattegrond van Johannes Blaeu
al hoewel niet geheel gebaseerd op werkelijkheid: zie ‘uitgelicht’.

De aanpassingen gebeurden volgens het principe van het gebastioneerde vestingstelsel. Zo werd al in 1572 voor de Noordpoort een bastionachtig buitenwerk aangelegd en in de daarop volgende jaren de mond van de buitenhaven voorzien van twee flankerende (overigens inmiddels verdwenen) kleine forten. Elders werden muren gemetseld en de stadspoorten versterkt. Het benodigde hout kwam uit Dordrecht en Noorwegen, de stenen uit Gouda en Oudewater. Nieuwe verdedigingswerken werden verder buiten de stad aangelegd en de vrijgekomen kavels uitgegeven aan particulieren. In oktober 1587 werd bijvoorbeeld aan de oostzijde begonnen aan een nieuw stelsel verdedigingswerken, waarbij de westelijke arm van de Goote – tot dat moment dienstdoende als stadsgracht – werd omgevormd tot haven, de Binnenhaven. De oostelijke rivierarm werd de nieuwe stadsgracht, met daarlangs een nieuw verdedigingsfront in de vorm van een aarden wal met enkele kleine, onregelmatig gevormde bastions. Daar vestigden zich verschillende bierbrouwerijen, een zoutziederij en het magazijn van de stadsfabriek. In 1589 werden de eerste percelen voor de omgeving van de Kaaistraat uitgegeven en in 1597 aan de zuidzijde aan het Slagveld.
Omdat de oude buitenhaven langzamerhand verzandde, werd in 1607 besloten tot het graven van een nieuw havenkanaal, in oostelijke richting. Hiervoor werd de middeleeuwse, door de Geuzen geramde, Noordpoort afgebroken. Ervoor in de plaats kwam de Waterpoort, aan de ingang van de Maarlandse haven.
Van de zestiende en vroeg zeventiende-eeuwse vestingwerken is niets bewaard gebleven. Omstreeks 1625 moet opnieuw een ingrijpende vernieuwing hebben plaatsgevonden, waarbij nieuwe wallen en zeven nieuw bastions werden aangelegd.

Naar artikel: ‘De stad krijgt haar definitieve vorm’ >>

2013: Leve de Vesting Brielle!

verdediging brielle 21ste eeuw2In 2013 vierden we dat de vestingwerken in haar huidige vorm 300 jaar oud werden.

De vestingwerken worden door de ‘werkgroep Kanonnen en Affuiten’ van het Erfgoedgilde (ook nog in 2014) opnieuw onder handen genomen, net zoals in de 16de eeuw al gebeurde volgens het handvest van Karel V :

‘om hueren voors poorten, tooren ende mueren te repareren. vesten, ende grachten uit te graaven, ende te diepen, ende daarneboven te maaken sekere bolwerken, mescooijen, wallen ende andere sterkten’.

Hun vorderingen kunt u lezen en bekijken op het gedeelte ‘Werk aan de Vestingwerken’  op deze website.

Momenteel worden de wallen van Brielle gebruikt door wandelaars. Vanuit de binnenstad ben je zo op de wallen en daar is het heerlijk rustig.

De gidsengroep Brielle houdt regelmatig wandelingen over de wallen, waarbij u de mooiste verhalen over de vesting van Brielle te horen krijgt. Kijk op de website www.gidsengroepbrielle.nl voor meer informatie hierover.

In de opslagplaatsen op de wallen hebben verenigingen hun intrek genomen, zo heeft de roeivereniging haar intrek in bastion VIII (net als de Geuzennaald, waar 1 aprilkleding gemaakt en verkocht wordt in de maanden voor 1 april). kruithuis

Er is sinds eind 2013 een werkgroep opgericht genaamd ‘Bastions Ontsloten’, met het doel om de bastions te gebruiken om de geschiedenis van brielle te laten zien. U kunt hier alle berichten vinden over hun plannen, hun vorderingen en eventueel een reactie plaatsen.

In 2013 is tevens de hand gelegd aan het inrichten van het kruithuis als expositieruimte van de geschiedenis van de 1 aprilvieringen. Inmiddels is deze in Maart 2014 geopend voor publiek en heeft in het het eerste seizoen meer dan 2500 bezoekers getrokken. April 2015 zal deze weer geopend zijn voor publiek. Hier vindt u informatie en het laatste nieuws over de oudheidskamer.

In Brielle werden in 2013, ter ere van het 300 jarig bestaan van de huidige vestingwerken, vele activiteiten georganiseerd, u kunt beelden, filmpjes en verslagen lezen via deze link.

Ondanks dat de wallen van Brielle niet meer dienst doen ter verdediging van de stad, wordt er toch regelmatig het grapje gemaakt door de gids die de toerist vanaf TOP (toeristische overstap punt bij de jumbo) via de kaaipoort naar binnen leidt: ‘we moeten op tijd weer buiten zijn, anders gaan de poorten dicht’.  De vestingwerken dragen bij aan de charme van de Brielse historische binnenstad. En we hopen dat dit lang zo mag blijven.

 

3282145-43

 

 

De nieuwe wallen

door Aart van der Houwen

In 1713 was de vesting Brielle een feit. Het resultaat van bijna twintig jaar werken was een mooi voorbeeld van het zogeheten (oud) Nederlands vestingstelsel. In de plaats van de (relatief dunne) stenen muren waren brede aarden wallen en bastions opgeworpen, omgeven door een brede gracht.

Schilderij,_aquarel,_Catharijnekerk_vanuit_het_zuidwesten_van_Joost_van_Wolfheze,_ong__1800,_Trompmuseum_te_Brielle_-_Brielle_-_20385270_-_RCE

(Schilderij Balthasar Joosz, ongeveer 1800)

De kogels van de vijand hadden weinig effect op de wallen; zij werden erin gesmoord. Vanaf de vooruitgeschoven bastions kon de vijand op afstand worden gehouden en een aanval op de courtines (de wal tussen de bastions) worden afgeslagen. Om de vijand nog verder terug te dringen waren zowel in de bastions als op de courtines kanonnen geplaatst.

De vesting telt negen bastions, met elk een eigen naam: het Molenbolwerk, het Kruithuisbolwerk, het Galgebolwerk, het Bleykersbolwerk, het Westerbolwerk, het Hollebolwerk, het Oranjebolwerk, het Lijnbaanbolwerk en het Kijkpaalbolwerk. (zie galerij rechts). Daar buiten liggen in de veste nog vijf ravelijnen: vier daarvan liggen voor de stadspoorten en dienden om deze te beschermen; de vijfde – het waterravelijn – diende als extra bescherming voor de courtine aan de zuidoostflank.
Tenslotte waren er nog twee sortiepoortjes in de oostflank, waardoor een uitval gedaan kon worden.

In 1780, ten tijde van de Vierde Engelse Oorlog (1780-1784) werd de vesting in staat van verdediging gebracht en stonden er meer dan honderd stukken geschut opgesteld op de wallen. In 1794, bij de komst van de Fransen, werd de stad opnieuw gereed gemaakt voor de strijd en werden de kanonnen weer vanuit het arsenaal naar de wallen gereden.

 Naar artikel: ‘Voltooiing van de nieuwe vesting’ >>

 

Presentaties Bastions Ontsloten November 2014

Op 13 november werd een lezing gegeven door Koos Steentjes en Rein Groen over de werkzaamheden en de plannen op de Brielse wallen.

Voor de eerste keer werd bijgaand filmpje vertoond dat een kleine impressie geeft van wat er in de bunkers zou kunnen gaan gebeuren. De tweede diapresentatie werd als begeleiding gebuikt bij de uitleg die Rein Groen, projectleider van ‘Bastions Ontsloten’ gaf. De derde presentatie is de presentatie van Koos Steentjes over ‘de ontwikkeling van de Brielse wallen (werkgroep “Kanonnen en Affuiten”)/

 

 

 

 

Brielse bastions moeten de geschiedenis van Brielle laten zien

De bastions op de Brielse wallen moeten gebruikt worden om de geschiedenis van Brielle te laten zien. Dit vindt de projectgroep ‘Bastions ontsloten’, die een nieuwe bestemming voor de bastions op de Brielse wallen wil ontwikkelen. Dit jaar bestaan de wallen 300 jaar. Veel activiteiten hebben er plaatsgevonden. Nu verder.

Projectleider Rein Groen: “We moeten het interessanter maken voor toeristen en Briellenaren om in aanraking te komen met de geschiedenis van Brielle. De bastions zijn hiervoor de perfecte locatie.”

 

projectgroep bastions ontsloten vestingwerken brielleNieuwe bestemming
Op dit moment worden de bastions voornamelijk gebruikt als opslag- en ontmoetingsruimte, bijvoorbeeld voor de 1 april vereniging. De projectgroep gaat onderzoeken op welke manier de bastions een nieuwe bestemming kunnen krijgen. Het idee ontstond tijdens een wandeling over de wallen. Groen: “Op een gegeven moment stuitten we op, wat inmiddels bekend staat als het Kruitmagazijn. Verscholen onder het pad tussen het Oranjebolwerk en Oranjeplein, was het ons nooit opgevallen. Inmiddels heeft de werkgroep ‘Kanonnen en Affluiten’ het Kruitmagazijn geopend. Hierdoor zijn we erg nieuwsgierig geworden naar wat de mogelijkheden zijn voor de andere bastions.”

Geschiedenis van Brielle
De projectgroep hoopt door de ontwikkeling van dit plan de belangstelling voor de geschiedenis van Brielle te vergroten. Daarnaast zal de projectgroep onder de titel “Van tachtigjarige oorlog tot Vrijheidsbos” een wandelroute uitzetten. De wandelroute zal van de wallen tot aan het Vrijheidsbos langs de Brielse Maas gaan. Op dit moment bestaat de projectgroep uit Marijke Holtrop, Jeanette de Lange en Roel Slachmuylders van het Historisch Museum Den Briel; Willem Delwel , voorzitter van het Erfgoedgilde Brielle en Koos Steentjes van werkgroep ‘Kannonen en Affluiten’. Mensen die mee willen werken aan het project zijn van harte welkom. Zij kunnen zich melden bij projectleider Rein Groen: reingroen@hotmail.com.

Bastion VIII

Informatie afkomstig van: het erfgoedgilde, Sander van ‘t Verlaat

Bastion 8 is een groot en bijzonder bastion. Het biedt onderdak aan de Brielse Roeiclub en aan de 1 april vereniging. Veel Briellenaren kennen dit Bastion ongetwijfeld door de winkel van de 1 april vereniging de “Geuzennaald”.

1-bastion8

Het gehele bastion is bedekt met een laag grond, jammer genoeg staan er ook veel te grote populieren op. Bovenop zijn ook een soort schoorstenen te zien. Dit zijn de luchtinlaten.

2-bastion8

3-bastion8

Op de tekeningen van de plattegrond en zijaanzicht is goed te zien dat Bastion 8 uit 3 overwelfde ruimtes bestaat, waarvan de binnenste weer onderverdeeld is in kleinere ruimtes.

4-bastion8plattegrond

5-bastion8zijaanzicht

Het bastion bestaat uit twee grote ruimtes met ronde gewelven met daar tussen een aantal kleinere ruimtes. Via de gang vanaf buiten…

6-bastion8gang

7-bastion8

…kom je in een wat bredere gang die hier haaks opstaat en toegang geeft tot de verschillende ruimtes. Als je rechtdoor loopt kom je in het gewelf in gebruik bij de Brielse Roeiclub.

8-bastion8

De gang naar rechts geeft toegang tot de ruimtes die in gebruik zijn bij de 1 april vereniging. Het achterste gewelf wordt gebruikt door de geuzennaald.

9-bastion8

10-bastion8

Om deze ruimtes loopt een gang, met nissen die aan de kant van de kamers dikke glazen ruiten hebben.

11-bastion8

In deze nissen werden olielampen geplaatst, zodat in de twee ruimtes met kruit gewerkt kon worden, zonder brandende lampen in dezelfde ruimte.

12-bastion8

Overal in Bastion 8 zijn er mooie details te vinden. Zoals mysterieuze deurtjes en luchtroosters

13-bastion8

14-bastion8

Hopelijk zal iemand nog de historie van dit mooie bastion boven water kunnen halen.

 

 

Het kruithuisje op Bastion II

kruithuis

Foto: Piet de Winter

Het Kruithuisje op Bastion II van de vestingwallen, nabij de molen, stamt uit 1633. Dit magazijn herinnert aan het Brielse garnizoensverleden.

Het staat, omgeven door een kleine gracht, op het Kruithuisbolwerk, een van de negen bastions die de Brielse vesting telt. Het bevatte vroeger het kruit voor de kanonnen en geweren en staat in een zogenaamd ‘hol’ bolwerk. Het water in de gracht werd in 1810 gebruikt om er tijdens een brand op het Molenbolwerk (de molen stond toen in brand) de opgeslagen voorraad kruit in te gooien, om erger te voorkomen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


C.Moll
1-31-2015 16:22:08

L.S. Op zaterdag 31 januari stonden wij voor de deur, helaas hij was gesloten. Onze vraag waarom? M.v.groet Cor


Werkgroep kruithuis
2-3-2015 14:13:20

Beste Cor, Het spijt ons dat jullie voor een gesloten deur stonden, maar het kruithuis is open van 1 april tot 1 oktober. Er is een nieuw informatie bord gemaakt maar die moeten we nog plaatsen. Na 1 april is iedereen weer welkom op zaterdag en zondag